BGYS ve Belgeleme

BGT 201 — Bilgi Güvenliği Yönetimi I · Hafta 3

Öğr. Gör. Oktay Cesur

2026-11-18

Güvenlik yönetimi ve belgeleme

Sonuç yazısı doğru kişiye ulaşsın; başvuru işi aksamasın.

Önlem seçildikten sonra işi kimin, hangi zaman ve araçlarla yürüteceği belirlenir.

Önlemler hangi adıma etki ediyor?

Kayıt ve Başvuru Birimi: A sorumlu; B, C ve D görevli.

Başvuru alma → değerlendirme → sonuç gönderme

  • Kilitli dolap: kâğıt arşiv
  • Parola: hesap üzerinden erişim
  • “Gönderimde dikkat” uyarısı: gönderim davranışı

Sonuç yazıları zaman zaman yanlış kişiye gidiyor; “Başvurular” klasörüne kimlerin erişebildiği kesin bilinmiyor.

İki önerinizi somutlaştırın

Birimin güvenliği için iki öneri yazın.

Her öneriyi belirli bir bilgiye, iş adımına ve ortama bağlayın.

Önlem, amaç ve sorumluluk

Güvenlik önlemi / güvenlik kontrolü: Belirli bir bilgiyi veya akışı belirli bir korunma amacıyla koruyan, seçilmiş teknik, fiziksel ya da idari düzenleme.

Amaç: Önlemin hangi bilginin veya akışın hangi gizlilik, bütünlük ya da erişilebilirlik koşulunu koruyacağı.

Sorumluluk: Bir kararın ya da işin belirli bir kişiye verilmiş olması.

Yönetim

Yönetim, amaç koyma, karar verip onaylama, uygulayıcıyı ve kaynağı belirleme, uygulamanın sonucunu önceden belirlenmiş bir ölçüte göre değerlendirme ve gerekirse kararı değiştirme işlerinin birlikte yürütülmesidir.

Önerinin dört sorusu

  1. Neyi korur?
  2. Kim karar verir?
  3. Kim uygular?
  4. İşe yaradığını ne gösterir?

Öneride bulunmayan yanıt: belirtilmemiş.

Çözümlü örnek: ortak bilgisayarda eğitim

Kurgu: Laboratuvarda önceki kullanıcı oturumunu açık bırakıyor; sonraki kişi dosyalarını görebiliyor.

Öneri: “Oturumu kapatmayı öğretelim.”

Soru Önerinin söylediği
Neyi korur? Önceki kullanıcının dosyalarına erişimi sınırlamayı hedefler
Kim karar verir / uygular? Belirtilmemiş
İşe yaradığını ne gösterir? Katılım imzası sonucu göstermez

Ana görev 1: iki öneriyi sınayın

Öneriler: güçlü parola · log kayıtları tutmak

Üretim: İki satır × dört soru tablosu.

Başarı ölçütü:

  • Korunan bilgi veya akış birime bağlı olsun.
  • Öneride bulunmayan yanıt “belirtilmemiş” olsun.
  • En az bir hücre önlemin yapamadığı bir işi göstersin.

Ana görev 1: çözüm

Öneri Neyi korur? Karar Uygulama Sonuç kanıtı
Güçlü parola Başvurulara hesap üzerinden yetkisiz erişimi zorlaştırır Belirtilmemiş Belirtilmemiş Ölçüt ve inceleme belirtilmemiş
Log Erişimi sonradan izlemeye veri sağlar Belirtilmemiş Sistem ve inceleyen belirtilmemiş İnceleme ve ölçüt belirtilmemiş

D’nin alışkanlığı nasıl sürdürülebilir?

D: “Her sonuç yazısını göndermeden önce bir daha kontrol ediyorum.”

  • D izinliyken yerine bakan kişi neyi neyle karşılaştıracak?
  • Bu işi kim üstlenecek; zamanı ayrılmış mı?
  • Belirli bir gönderimin inceleme sonucu nerede görülecek?

Bilgi Güvenliği Yönetim Sistemi

Bilgi güvenliği yönetim sistemi (BGYS), bilginin gizliliğini, bütünlüğünü ve erişilebilirliğini kurumun işi ve tabi olduğu koşullarla birlikte korumayı amaçlayan; kararları tanımlı süreçler üzerinden günlük işe dönüştüren, bu kararları veren, uygulayan ve değerlendiren insanları, gerekli zaman ve araç gibi kaynakları ve her işin sorumluluğunu birbirine bağlayan, uygulama sonuçlarını değerlendirip kararları değiştirerek sürekli iyileşen bir yönetim sistemidir.

Sonuç yönetim kararına nasıl döner?

Amaç İncelenecek sonuç
Yazı doğru adaya ulaşsın Yanlış gönderim yaşandı mı?
Başvuru işi aksamasın Sonuçlar zamanında ulaştı mı?

Sonuca göre yöntem, yedek görevli veya ayrılan zaman değişebilir.

Risk: Bilginin gizlilik, bütünlük veya erişilebilirliğini kaybetmesine yol açabilecek bir olayın olasılığı ve sonucunun birlikte düşünülmesi.

Araç ve belge hangi parçayı taşır?

Öğe Taşıdığı iş Tek başına göstermediği
Erişim aracı Seçilmiş yetki kuralını uygular Yetki kararının sahibi ve değerlendirilmesi
Politika belgesi Amaç ve kuralı yazar Kuralın uygulandığı

Proje ve sertifika hangi parçayı taşır?

Öğe Taşıdığı iş Tek başına göstermediği
İyileştirme projesi Belirli bir değişikliği yapar Sonucun sürekli değerlendirilmesi
Sertifika Dış değerlendirmenin sonucunu taşır Her gönderimin doğru olduğu

Kısa kontrol 1: yazılım alımı

Birim yeni bir gönderim yazılımı alıp erişim ayarını yapıyor.

Bu işlem tek başına BGYS kurar mı?

Ölçüt: En az iki eksik bileşen ve bir birim olgusuyla gerekçelendirin.

Kısa kontrol 1: çözüm

Tek başına BGYS kurmaz.

  • Karar ve iş sahipleri belirtilmemiştir.
  • Gönderim işleyişi ve sonuç değerlendirmesi belirtilmemiştir.

D’nin alışkanlığı yazılım alınca tanımlı göreve dönüşmez.

Dış referans ve kurum kararı

Dış referans: Kurum dışında yayımlanan; güvenlik yönetimini kurarken, uygularken veya karşılaştırırken başvurulan metin.

Ortak ölçüt: Farklı kurumların aynı biçimde başvurabildiği beklenti.

Kurum kararı: Kurumun kendi işine, bilgisine ve ortamına göre seçtiği somut kural, sorumlu ve değer.

ISO/IEC 27001

ISO/IEC 27001, ISO ve IEC’nin yayımladığı, BGYS’nin gereksinimlerini tanımlayan uluslararası standarttır. BGYS’yi kurma, uygulama, sürdürme ve sürekli iyileştirme işlerini kapsar; insan, politika ve teknolojiyi birlikte ele alır.

Ortak gereksinim → birimin güvenlik yönetimi kararı

ISO/IEC 27002

ISO/IEC 27002, ISO ve IEC’nin yayımladığı, bilgi güvenliği kontrolleri ve bunların uygulanmasına yönelik rehberlik sağlayan uluslararası standarttır.

Kontrol ve uygulama rehberliği → birimin seçenek ve işleyiş kararı

COBIT

COBIT, ISACA’nın yayımladığı, kurumsal bilgi ve teknolojinin yönetişimi ve yönetimi için kullanılan çerçevedir.

Yönetişim: kurumsal hedef, karar hakkı ve kimin kime hesap vereceği.

ITIL

ITIL, PeopleCert’in sunduğu, dijital ürün ve hizmet yönetimi için kullanılan çerçevedir.

Hizmet yönetimi: talep, değişiklik ve kesintinin ele alınması.

Dört soru, dört katkı

Sorunun istediği iş Referansın katkısı
Güvenliği sistem olarak yönetmek 27001: BGYS gereksinimleri
Güvenlik kontrolünü uygulamak 27002: kontrol rehberliği
BT’de karar hakkını belirlemek COBIT: yönetişim ve yönetim
BT hizmetini yürütmek ITIL: hizmet yönetimi

Her katkı kurumun somut kararından geçer.

Dört somut sorun hangi katkıyı ister?

Somut sorun Katkı veren referans Kurumun belirleyeceği
Bir okulda güvenlik görevleri dağınık; sonuçları kimin değerlendireceği belirsiz 27001: BGYS gereksinimleri Yönetim düzeni, görevler, kaynak ve değerlendirme
Ortak laboratuvar bilgisayarında önceki kullanıcının dosyaları açık kalıyor 27002: güvenlik kontrolleri ve uygulama rehberliği Kullanıcı değişiminde uygulanacak önlem ve uygulayıcı
Okul yeni bir ders sistemi alacak; bütçeye ve hizmet önceliğine kimin karar vereceği belirsiz COBIT: yönetişim ve yönetim Karar yetkisi, kurumsal hedef ve rapor muhatabı
Ders sistemi kesildiğinde öğretmenler kimi arayacağını bilmiyor ITIL: hizmet yönetimi Bildirim yolu, muhatap ve hizmetin sürdürülme işleyişi

Kısa kontrol 2: referansı seçin

  1. Okul güvenlik görevlerini ve değerlendirmeyi bir yönetim sisteminde düzenleyecek.
  2. Laboratuvarda kullanıcı değişiminde açık kalan dosyalara karşı önlem seçilecek.
  3. Ders sistemi bütçesi ve önceliği için karar yetkisi belirlenecek.
  4. “Kesinti bildiriminde ITIL’e başvurduk; okulun BGYS’si kurulmuş oldu.”

Üretim: Soru · referans · kurumda kalan karar.

Kısa kontrol 2: başarı ölçütü

  • Soru, referans ve kalan karar ayrı yazılı.
  • Seçim, referansın işleviyle gerekçeli.
  • Kalan karar somut işe veya role bağlı.
  • COBIT/ITIL BGYS sayılmıyor; referans kişi atamıyor.

Kısa kontrol 2: çözüm

Cümle Referans Kurumda kalan karar
1 27001 Güvenlik görevleri, kaynak ve değerlendirme
2 27002 Önlem, uygulayıcı ve uygulama biçimi
3 COBIT Bütçe/öncelik yetkisi ve rapor muhatabı
4 ITIL hizmet yönetimine katkı verir Okulun kendi BGYS düzenini kurması

D yaptığı işi nasıl gösterebilir?

D: “Göndermeden önce karşılaştırdım.”

  • Hangi işlem?
  • Hangi alanlar?
  • Ne zaman ve kim tarafından?

Aynı sorular kurumun uygulamayı incelemesi için de gerekir.

Belge ve iki işlevi

Belge (doküman), belirli bir amaçla kaydedilmiş bilgi ve onu taşıyan ortamdır.

  • Beklenti belgesi: yapılacak işi belirler.
  • Gerçekleşenin kaydı: belirli iş, karar veya gözlemi taşır.

Kayıt da belge olabilir.

Boş form ve kayıt

Boş form, hangi bilginin hangi alanlara yazılacağını ve her imza alanının hangi beyana ait olduğunu önceden belirleyen şablondur.

Kayıt, gerçekleşmiş bir iş, karar veya gözlem için tutulan; ne olduğunu, ne zaman olduğunu ve kim tarafından yapıldığını taşıyan belgedir.

Kuraldan değerlendirmeye

Politika / karar → amaç ve kural

Prosedür / talimat → kimin hangi adımı yaptığı

Form → kayıt alanları

Doldurulmuş kayıt → gerçekleşenin izi

Değerlendirme: Kayıtların toplu olarak kuralın amacına göre incelenmesi.

Görevlendirme, uygulama, kontrol, onay

Görevlendirme: İşin kime verildiğinin yetkili kişi tarafından yazılı belirlenmesi.

Uygulama: İşin fiilen yürütülmesi.

Kontrol: İşin veya sonucunun tanımlı ölçütle karşılaştırılması.

Onay: Kuralın veya kararın yetkili kişi tarafından kabul edilip yürürlüğe konması.

Beyan ve imza

Beyan: Bir kişinin bir olgu hakkında kendi adıyla yaptığı ifade.

İmza / paraf: İmzalayanı, bulunduğu alana bağlı belirli beyanla ilişkilendirir.

Beyanın kapsamını alanın metni belirler.

Cihazı almak ile sınamak aynı beyan mı?

Kurgusal cihaz teslimi:

  • “Dizüstü bilgisayarı teslim aldım.”
  • “Cihazı açtım; ekran, klavye ve ağ bağlantısını sınadım.”

İkinci beyanı vermek için belirtilen sınamaların yapılmış olması gerekir.

Gerçeğe uygun beyan

Gerçeğe uygun beyan, kişinin yaptığı veya gördüğü işi olduğundan geniş yazmadan bildirmesidir.

Yapılmamış işe “yapıldı” yazıp imzalamak, bu ifadeyi kişinin kendi beyanı hâline getirir.

İmza tek başına işlemin doğruluğunu, önlemin etkisini veya bütün hukuki sorumluluğu belirlemez.

Hesap verebilirlik

Hesap verebilirlik, bir iş veya kararın onu yapan kişiye ya da yürüten sürece bağlanabilmesi, ne yapıldığının ve neye dayanarak yapıldığının gösterilebilmesi ve başkasının bunu kayıt üzerinden inceleyebilmesidir.

Arşiv örneği: amaç ve görevlendirme

Kurgusal öğretim verisi — 17 Eylül 2026

A’nın kararı: dosyanın yeri bilinsin, sayfaları eksilmesin, yalnız değerlendirme için kullanılsın.

Kural: kayıtla çıkış ve aynı gün iade.

Görevlendirme: arşiv işi D’de; yokluğunda yedek belirtilmemiş.

Arşiv örneği: işleyiş

  1. Alan kişi çıkış kaydını imzalar.
  2. Farklı görevli iadeyi alır; sayfa sayısını karşılaştırır.
  3. Teslim alan iade beyanını imzalar.
  4. A cuma günü açık satırları dolapla karşılaştırıp sonucu yazar.

Farklı kişi koşulu bu örneğin kuralıdır; atanmış teslim alan D’dir.

Arşiv örneği: form alanları

Tarih · dosya no · alan kişi · amaç · çıkış sayfa sayısı

“Dosyayı aldım” — alan imzası

İade tarihi/saati · “Geri aldım; sayfa sayısı çıkıştakiyle aynı” — teslim alan imzası

“Kontrol” — beyan metni ve işleyişte karşılığı belirtilmemiş paraf alanı

Çözümlü kayıt: satır 1

21 Eylül · dosya 07 · değerlendirme · 6 sayfa

Çıkış: C — “Dosyayı aldım.”

İade, 21 Eylül 16.00: D — “Geri aldım; sayfa sayısı aynı.”

Sayfa sayısı eşleşmesi, içeriklerin değişmediğini göstermez.

Görev verisi: satır 2 ve 3

Satır Çıkış Dosya / amaç / sayfa Çıkış imzası İade İade imzası
2 22 Eylül 19 / değerlendirme / 8 B Boş Boş
3 23 Eylül 23 / değerlendirme / 5 B 23 Eylül 15.00 B

“Kontrol” alanları boş. D, 23 Eylül’de izinli.

Görev verisi: satır 4 ve toplu notlar

24 Eylül · dosya 31 · değerlendirme · 7 sayfa

Çıkış: C · İade, 24 Eylül 16.00: D · “Kontrol” parafı: C

A: “25 Eylül: açık satırlar dolapla karşılaştırıldı.” Sonuç yazılmamış.

D: “Bu hafta arşivden çıkan bütün dosyalar iade edildi.”

Ana görev 2: kaydı ve beyanı inceleyin

  1. Satır 2–4: neyi gösterir, neyi göstermez?
  2. Satır 3–4: imzalayan, alanın beyanı ve sınırı nedir?
  3. D’nin notunu kaydın gösterdiği kadarını söyleyecek biçimde yazın.
  4. Form veya görevlendirmede tek değişiklik önerin.

Üretim: kısa tablo · düzeltilmiş not · gerekçeli öneri.

Ana görev 2: başarı ölçütü

  • Her iddia satır numarasına veya malzemeye bağlı.
  • İmzalayan, beyan ve beyanın sınırı ayrı.
  • Eksik bilgi için “kayıt göstermiyor” yazılı.
  • Kişi hakkında genel hüküm yerine gösterilebilen iş açıklanmış.
  • Öneri, belirli alanı ve kimin beyanını netleştirdiğini söylüyor.

Ana görev 2: satır 2 ve 3 çözümü

Satır 2: Çıkış B’nin beyanı; iade kayıtla gösterilemiyor. Dosyanın kaybolduğu sonucu çıkmaz.

Satır 3: İade beyanı B’ye ait. Farklı teslim alan koşulu karşılanmamış; D izinli, yedek belirtilmemiş.

Ana görev 2: satır 4 ve D’nin notu

Satır 4: D iadeyi ve sayfa sayısını beyan eder. C’nin “Kontrol” parafının beyanı belirsizdir.

D’nin düzeltilmiş notu:

“07 ve 31’i geri aldım; sayfa sayılarını karşılaştırdım. 19’un iade alanı boş. 23’ün iade beyanı B’ye ait.”

Ana görev 2: değişiklik önerisi

Örnek öneri: A, D yokken iadeyi alacak farklı bir yedek görevli belirlesin.

Alternatifler:

  • “Kontrol” alanı kaldırılır veya beyanı açık yazılır.
  • Değerlendirme satırına karşılaştırma sonucu eklenir.

Kaynaklar