Strateji, hedefler ve sorumluluklar

BGT 201 — Bilgi Güvenliği Yönetimi I

Öğr. Gör. Oktay Cesur

2026-11-10

Herkes çalışıyor, ama güvenliğin iyileştiğini nasıl anlarız?

Bir kurumda parolası zayıf hesapları temizleyen bir ekip, yedekleri izleyen başka bir ekip ve personele eğitim düzenleyen üçüncü bir ekip var. Üçü de düzenli çalışıyor.

Yönetim soruyor: “Bu çeyrekte güvenlik ne kadar iyileşti?”

Üç ekibin yaptığı işler bu soruya yanıt oluyor mu?

Güvenlik stratejisi hangi kararlardan oluşur?

Bilgi güvenliği stratejisi, kurumun iş amaçlarını desteklemek için hangi güvenlik ihtiyaçlarına öncelik vereceğini, sınırlı kaynağını nereye yönelteceğini ve sonucu nasıl izleyeceğini belirleyen yönetim kararlarının bütünüdür.

Halka Sorduğu soru
İş amacı Kurum ne için var?
Güvenlik ihtiyacı Bu amacı hangi eksik zayıflatıyor?
Öncelik kararı Önce hangisi ele alınacak?
Hedef Hangi durumdan hangi duruma ulaşılacak?
Faaliyet Bunun için ne yapılacak?

Gözlem ile güvenlik ihtiyacı aynı şey midir?

İş amacı, kurumun yaptığı işin varlık nedenini taşıyan sonuçtur.

Gözlem, ölçülmüş ya da sayılmış bir durumdur; ne yapılacağını söylemez.

Güvenlik ihtiyacı, iş amacını destekleyen bir bilginin ya da hizmetin korunmasında eksik olan ve giderilmesi gereken durumdur.

Aynı gözlem: “Yedeklerin geri yüklenebildiği hiç denenmemiş.”

Kurum İş amacı Ortaya çıkan ihtiyaç
Klinik Hastaya randevu vermek, hasta kayıtlarını eksiksiz tutmak Arızadan sonra randevu ve hasta kayıtları aynı gün geri getirilebilmeli (erişilebilirlik)
Hukuk bürosu Müvekkil dosyalarını gizli ve değişmemiş biçimde saklamak Geri yüklenen dosya özgün dosyayla aynı olmalı; yedekten geri yüklemenin bu doğruluğu sağladığı bilinmeli (bütünlük, erişilebilirlik)

Her ihtiyaç aynı anda çözülemez: öncelik nasıl verilir?

Öncelik kararı, sınırlı kaynak ile iş etkisi karşılaştırılarak hangi güvenlik ihtiyacının önce ele alınacağına yönetimin verdiği karardır.

Yedek parça üreten bir tesiste hat durursa üretim durur; bir saatlik duruş günlük üretimin yaklaşık %12’sini kaçırır. BT’nin bu dönem için 10 saati var.

  • İhtiyaç A: hat ağına izinsiz cihaz bağlanmasını önlemek (8 saat).
  • İhtiyaç B: ofis misafir Wi-Fi parolasını yenilemek (4 saat).

Hangisi önce yapılır?

A + B = 12 saat, bütçe aşılır. A hatta doğrudan etki ettiği için seçilir; B bir sonraki bütçe dönemine kalır.

Hedef, bir durumun hangi değerden hangisine geçeceğini söyler

Bilgi güvenliği hedefi, bir güvenlik ihtiyacında hangi başlangıç durumundan hangi hedef duruma, hangi ölçütle ve sürede ulaşılacağını gösteren; sorumlusunu, kaynağını ve kanıtını da belirleyen ifadedir.

Parça Söylediği Örnek
Başlangıç ölçümü Bugün ölçülen değer Sınama e-postasına tıklayan personel: 4/10
Ölçüt Durumun hangi sayıyla izlendiği Tıklayan personel / sınamaya katılan personel
Payda Oranın bölündüğü toplam 10 (sınamaya katılan personel)
Hedef değer Ulaşılmak istenen değer 1/10
Dönem Değere ulaşılacak süre Altı ay

Yapılan iş, hedefin yerine geçer mi?

Faaliyet, bir hedefe ulaşmak için yapılan iştir.

Kural: ayrılan personelin hesabı ayrıldığı gün kapatılır.

Cümle Türü Neden
İK, hesap kapatma talimatını tüm birimlere yeniden duyurur Faaliyet Yapılıp yapılmadığını söyler; durumun değişip değişmediğini söylemez
Ayrıldığı gün hesabı kapanan personel / ayrılan personel Ölçüt Durumu hangi sayıyla izleyeceğimizi söyler; başlangıç ve hedef değeri taşımaz
Ayrıldığı gün hesabı kapanan personel oranı bu çeyrekte 4/5’ten 5/5’e çıkar Hedef Başlangıcı, ölçütü, hedef değeri ve dönemi taşır

Ölçüt ve payda: aynı sayı neyi sayıyor?

Ölçüt, durumun hangi sayı ya da gözlemle izleneceğini söyleyen tanımdır.

Payda, bir oranın bölündüğü toplamdır; “neyin yüzde kaçı?” sorusunun yanıtını verir.

Bir kurumun 25 ayrıcalıklı hesabından 19’unda belgelenmiş iş sorumlusu var: 19/25 (%76).

Aynı 19 sayısı 200 hesaplık bir envanterde yazılsaydı 19/200 (%9,5) olurdu ve çok daha kötü bir durumu gösterirdi.

Üç sayı, üç ayrı soru

Sayı Ne tür sayı? Payda
19/25 hesapta belgelenmiş iş sorumlusu var Bir andaki durum Envanterdeki hesap sayısı
Bu ay işlenen 5 ayrılıştan 4’ünde hesap aynı gün kapandı: 4/5 Yapılan işin zamanında bitme oranı İşlenen ayrılış sayısı
Yedek hat için 5 deneme aramasından 4’ü bağlandı: 4/5 Deneme sonucu Yapılan deneme sayısı

Bu oranlar birbiriyle toplanmaz ve tek bir “güvenlik yüzdesi” vermez.

Hedefin sorumluluğu kimlere dağılır?

Üst yönetim, kurumu yöneten ve kaynak ayırma yetkisi olan kişilerdir.

Bilgi güvenliği komitesi, üst yönetimin görevlendirdiği ve hedefleri ile sonuç raporlarını görüşen kuruldur; her kurumda bulunması zorunlu değildir.

İş sahibi, hedefin ilgili olduğu iş sürecinden ve hedefin gerçekleşmesinden yönetime karşı sorumlu yöneticidir.

Teknik uygulayıcı, işlemi sistemde ya da sahada yapan kişi veya birimdir.

Değerlendiren, kanıtı uygulayıcıdan bağımsız olarak kontrol eden kişi veya birimdir.

Kaynak ve kanıt hedefe nasıl bağlanır?

Kaynak, hedefe ulaşmak için ayrılan uzman ve yönetici zamanı, bütçe ve araçlardır.

Kanıt, bir olgunun gerçekleştiğini ya da gerçekleşmediğini gösteren kayıt veya çıktıdır.

Kanıt Gösterdiği Göstermediği
Yöneticinin imzaladığı onay listesi Yöneticinin listeyi onayladığını beyan ettiğini Listedeki işin sistemde yapıldığını
Sistemden alınmış tarihli döküm O tarihte sistemde ilgili alanın dolu göründüğünü Dökümü kimin, ne zaman aldığının ve başka kayıtlarla uyumunun doğru olduğunu

Başlangıç için bir kanıt, sonuç için ayrı bir kanıt belirlenir.

Parçalar bir arada: tamamlanmış bir hedef nasıl görünür?

Bir meslek lisesinde not kayıt sisteminin yedeği her hafta alınmalı. Geçen çeyrekte 13 haftanın 9’unda yedek alınmış.

Parça Değer
İş amacı Öğrenci not ve devam kayıtlarını doğru tutmak
Güvenlik ihtiyacı Kayıt sisteminin yedeği her hafta düzenli olarak alınmalı
Hedef Yedek alınan hafta sayısı 13 haftalık çeyrekte 9/13’ten 13/13’e çıkar
Faaliyet Yedek işini zamanlanmış göreve bağlamak, aksayan haftada uyarı üretmek
Kaynak Bilgi işlem sorumlusu 6 saat; müdür yardımcısı 1 saat
İş sahibi / uygulayıcı / değerlendiren Müdür yardımcısı / bilgi işlem sorumlusu / kalite birimi temsilcisi
Başlangıç kanıtı Geçen çeyreğin yedekleme günlüğü dökümü
Sonuç kanıtı Bu çeyreğin yedekleme günlüğü dökümü ve kalite birimi temsilcisinin imzalı inceleme notu

Yönetim sisteminde hedefin yeri

Bilgi güvenliği yönetim sistemi (BGYS), kurumun bilgi güvenliğini hedefler, sorumluluklar, belgeler ve izleme yoluyla sürekli yönettiği düzendir.

  • ISO/IEC 27001:2022: BGYS kurmak ve işletmek için gereksinimleri koyan standart.
  • ISO/IEC 27002:2022: güvenlik kontrollerini ve uygulama rehberliğini veren kılavuz.

Bir hedef cümlesi yazıldıktan sonra nasıl sınanır?

  1. Veri: Hangi gözleme dayanıyor, başlangıç değeri gözlemle uyuşuyor mu?
  2. Ölçüt: Durumun değiştiği hangi sayıyla ve hangi paydayla görülecek? Hedef değer ve dönem yazılı mı?
  3. Rol: İş sahibi, teknik uygulayıcı ve değerlendiren ayrı mı?
  4. Kanıt: Başlangıcı ve sonucu hangi kayıt gösterecek?

Cümle “…yapılır” diye bitiyorsa büyük olasılıkla faaliyettir.

Bağımsız görev: faaliyet, ölçüt ve hedefi ayırın

Bir muhasebe bürosunda 16 bilgisayarın 11’inde üreticinin yayımladığı güncel sürüm yüklü.

  • A: “Büro yöneticisi bilgisayarlara güncellemeleri yükler.”
  • B: “Güncel sürüm yüklü bilgisayar sayısı / toplam bilgisayar sayısı.”
  • C: “Üç ay sonunda 16 bilgisayarın 16’sında güncel sürüm yüklüdür; bugün 11/16.”

Her cümlenin türünü gerekçesiyle yazın. C’de hedefi tamamlamak için eksik olan iki alanı belirtin.

Yanıt: A faaliyettir; ne yapılacağını söyler, durumun değiştiğini göstermez. B ölçüttür; payda 16’dır. C hedeftir; başlangıç (11/16), hedef değer (16/16) ve dönem (üç ay) vardır. Eksik olanlar iş sahibi ve kanıt alanlarıdır; başlangıç ve sonucu hangi kaydın göstereceği belli değildir.