BGYS dokümantasyon mimarisi

BGT 201 — Bilgi Güvenliği Yönetimi I

Öğr. Gör. Oktay Cesur

2026-11-10

Aynı kapı üç yöntemle yönetilirse ne olur?

Yedek disklerin ve ağ cihazlarının durduğu bir teknik odaya girişi üç birim üç ayrı yöntemle yürütüyor:

  • BT, odaya girecek kişiye kapı kartı tanımlıyor.
  • İK, ziyaretçi geleceğini sözlü haber veriyor.
  • Operasyon, anahtarı elden teslim ediyor.

Üç ay sonra bir yedek diskin yerinde olmadığı fark ediliyor. Kim girdi? Kim izin verdi?

Bir hedefe ulaşıldıktan sonra ne gerekir?

Bir güvenlik hedefine ulaşıldıktan altı ay sonra:

  • Yeni açılan bir kaydın sorumlusu yazılmadı.
  • Yeni gelen çalışan kuralı bilmiyor.
  • Biri “bunu zaten yaptık” diyor, ama yapıldığını gösteren kayıt yok.

Ulaşılan durum bu koşullarda kendiliğinden sürer mi?

Durumu sürdürmek için üç şey gerekir: yazılı bir karar, bir işleyiş tarifi ve kayıtlar.

Belge ile kayıt arasındaki fark nedir?

Belge, bir kararı, kuralı ya da işin nasıl yapılacağını yazılı olarak ortaya koyan metindir.

Kayıt, iş yapılırken veya hemen sonra oluşan, olaya ilişkin izlenebilir bilgidir. İşin yapıldığına dair kanıt adayıdır; tek başına kesin hüküm değildir, güvenirliği ayrıca okunur.

Belge Kayıt
Yanıtladığı soru Ne yapılmalı? Ne yapıldı?
Ne zaman oluşur? İş başlamadan önce İş yapılırken veya hemen sonra
Yedekleme örneğinde “Yedekler her gece alınır” kuralı 12 Ekim gecesinin yedeğinin tamamlandığını yazan günlük satırı

Politika ile prosedür nasıl ayrılır?

Politika, üst yönetimin bir konudaki ilkesini ve kuralını yazılı olarak koyduğu, kurum genelinde geçerli belgedir.

Prosedür, bir kuralın hangi roller arasında hangi sırayla yürütüleceğini yazan iş akışı belgesidir.

Teknik odaya yalnız görevlendirilmiş personel ve refakat edilen ziyaretçi girer; her giriş sonradan sorgulanabilir olmalıdır. (politika düzeyinde kural)

Sıra Rol İş
1 Talep eden birim yöneticisi Girişi forma yazar: kim, ne zaman, ne için
2 BT Hizmetlerinden Sorumlu Yönetici Gerekçeyi değerlendirir, onaylar ya da reddeder
3 İdari İşler görevlisi Onaylı talebe göre kartı etkinleştirir, ziyaretçiyi karşılar
4 İdari İşler görevlisi Giriş ve çıkış saatini forma işler
5 Komite temsilcisi Ayda bir kayıtları inceler

Talimat bir rolün tek işini nasıl anlatır?

Talimat, tek bir rolün belirli bir işi adım adım nasıl yapacağını gösteren kılavuzdur.

İdari İşler görevlisi: ziyaretçiyi teknik odaya alma

  1. Onaylı giriş talebini bul; onay tarihinin ve onaylayan adının yazılı olduğuna bak.
  2. Ziyaretçinin kimliğini talepteki adla karşılaştır.
  3. Ziyaretçiyi odaya kendin götür ve odanın içinde yanından ayrılma.
  4. Girişte ve çıkışta saati forma yaz.
  5. Tamamlanan formu aynı gün BT Hizmetlerinden Sorumlu Yönetici’nin dosyasına bırak.

Form ve imza: bilgi nasıl toplanır, kayda nasıl dönüşür?

Form, bir iş yapılırken gerekli bilgilerin eksiksiz toplanması için hazırlanmış boş şablondur.

Giriş formu alanı Alan dolunca ne taşır?
Ziyaretçi adı Kimin geldiği
Giriş nedeni, talep eden, onaylayan Gerekçe, talep ve onay beyanı
Refakat eden, giriş ve çıkış saati Kimin hangi saatte içeride göründüğü

İmza, imzalayanın kendi beyanını gösterir; işlemin yapıldığını kendi başına göstermez.

Dış kaynaklı belge ve yönetimsel ile teknik belge nasıl ayrılır?

Dış kaynaklı doküman, kurum dışında hazırlanmış olup kurumun işinde uyduğu ya da dayandığı belgedir.

Tür Ne yapar? Örnek
Yönetimsel belge Yetki, sorumluluk, onay ve kuralı belirler Erişim politikası, giriş prosedürü
Teknik belge Bir sistemin kurulum ya da kullanım adımlarını anlatır Kapı kartı okuyucusunun tanımlama adımları
Dış kaynaklı doküman Kurum dışında üretilmiştir Kart okuyucusu üreticisinin kullanım kılavuzu

Bir belgenin hazırlayanı, onaylayanı ve sahibi kimdir?

Hazırlayan, belgenin metnini yazan kişidir.

Onaylayan, belgenin yürürlüğe girmesine karar veren kişi ya da kuruldur.

Belge sahibi, belgenin güncel ve doğru kalmasından sorumlu roldür.

Yürürlük tarihi, belgenin geçerli olmaya başladığı gündür. Sürüm, aynı belgenin hangi düzeltilmiş hâli olduğunu gösteren numara ya da işarettir.

Belge Hazırlayan Onaylayan Belge sahibi
Parola politikası BT yöneticisi Genel müdür BT yöneticisi
Yedek geri yükleme talimatı Sistem yöneticisi BT yöneticisi Sistem yöneticisi

Karardan kayda uzanan zincir neyi sağlar?

Halka İşi Doğruladığı soru
Karar Kurumun ne istediğini söyler Kurum ne istiyor?
Politika Kuralı yazılı koyar Kural yazılı mı?
Prosedür Roller arası sırayı kurar Kim hangi sırada ne yapıyor?
Talimat Tek rolün tek işini anlatır Görevli işi nasıl yapıyor?
Form Gerekli bilgiyi toplar Hangi bilgi toplanıyor?
Kayıt Gerçekleşeni gösterir Gerçekte ne oldu?

Kayıtlar yalnız doldurulmuş alanların taşıdığı olguyu destekler; kayıtta yer almayan ayrıntı olgu ifadesine yazılmaz.

Belge var demek, iş yapıldı demek midir?

Elinizde Gösterir Göstermez
Klasörde duran boş form Bilgi toplama aracının hazır olduğunu Bir işlemin yapıldığını
Prosedür dosyası Beklenen akışı Akışın izlendiğini
Onaylayanın imzası Onaylayanın kendi beyanını Sürecin güvenli sonuçlandığını
Doldurulmuş ve tarihli kayıt İşleme ilişkin bir iz bulunduğunu Gerekçenin ve sürecin uygun olduğunu (ilgili alanlar okunur; kayıt tek başına kesin değildir)

Uygunsuzluk, eksik kanıt ve ek bilgi ihtiyacı nasıl ayrılır?

Uygunsuzluk, bir gereksinimin karşılanmadığının kayıt, sistem çıktısı ya da doğrudan gözlemle doğrulandığı durumdur.

Eksik kanıt, gereksinim karşılanmış olabilir ama bunu gösterecek kaydın ya da kaydın gerekli bir alanının bulunmadığı durumdur; önce araştırılır.

Ek bilgi ihtiyacı, kayıtlar tam olduğu hâlde karar için sorulması gereken bir olgunun kaldığı durumdur.

Örnek kural: “Teknik odaya her giriş için onaylı bir giriş formu bulunur.”

Kayıt durumu Sınıf Neden
Formun onaylayan alanında “Reddedildi” yazıyor; kart kaydı aynı gün girişi gösteriyor Uygunsuzluk Kayıtlar birlikte kuralın karşılanmadığını gösteriyor
İdari İşler “17 Ekim’de ziyaretçi geldi, formu doldurduk” diyor; klasörde o tarihli form yok Eksik kanıt Form başka yerde saklanıyor olabilir; önce aranır. Aranınca da bulunmazsa form bulundurma şartı karşılanmamıştır, bu ayrı bir uygunsuzluktur
Form onaylı, tarihli ve imzalı; refakat eden alanında Z. Yalçın yazılı; İK listesine göre Z. Yalçın o hafta izinli Ek bilgi ihtiyacı Kayıtlar tam; ama refakatin nasıl sağlandığı sorulmadan karar verilemez

Her sorun için yeni belge mi gerekir?

Bir belge ancak şu işlerden birini taşıyorsa yerindedir:

  • bir kural koyar,
  • kişiler arası bir akışı kurar,
  • tek bir işin adımlarını gösterir,
  • ya da bir olgunun kanıtını oluşturur.

Aynı işi yapan iki belge, bakım yükü ve çelişme riskidir.

Bağımsız görev: beş öğenin belge işlevini ayırın

Bir kurum dizüstü bilgisayarlarını çalışanlara zimmetle teslim ediyor. Elinizde şunlar var:

  1. “Dizüstü bilgisayarlar yalnız zimmet formuyla teslim edilir.”
  2. Birim yöneticisi talep eder, İdari İşler hazırlar ve teslim eder, BT bilgisayarı hazırlar; sıra ve roller yazılı.
  3. “İdari İşler görevlisi seri numarasını forma yazar, teslim alanın kimliğini kontrol eder, formu iki nüsha imzalatır.”
  4. Zimmet formunun boş şablonu.
  5. Ayşe Kaya’nın 3 Kasım tarihli imzalı zimmet formu ve envanter listesindeki güncel satır.

Her öğenin belge işlevini yazın. Hangisi uygulamanın gerçekleştiğine kanıt olur? Ayşe Kaya’nın imzası neyi gösterir, neyi göstermez?

Yanıt: 1 politikadır (kural). 2 prosedürdür (roller arası akış). 3 talimattır (tek rolün tek işi). 4 formdur (boş şablon, kanıt değil). 5 gerçekleşen teslime ilişkin kayıttır; diğer öğeler kural, akış, adım ya da boş şablondur. İmza, Ayşe Kaya’nın bilgisayarı teslim aldığını beyan ettiğini gösterir. Envanter satırı, varlığın kayıtlarda kime göründüğüne dair ayrı bir izdir. İkisi birlikte teslim iddiasını destekler; ikisi de değiştirilemez kesin kanıt değildir. Bilgisayarın uygun hazırlandığı bu iki izden çıkmaz.