BGT 201 — Bilgi Güvenliği Yönetimi I · Hafta 8 · Teori 2
Öğr. Gör. Oktay Cesur
2026-11-11
Kural değişti, kullanılan kâğıt değişmedi mi?
Bir kurum parola uzunluğunu 8 karakterden 12 karaktere çıkardı ve politikasını yeniledi.
Yeni çalışanlara verilen kullanım kılavuzu hâlâ “en az 8 karakter” diyor.
Yeni bir çalışan hangi metne göre parola belirler?
Belge kimliği, belgeyi tek ve tanınır yapar
Belge kimliği, bir belgenin kurum içinde tekil adını gösteren koddur. Çoğu kurum kimliğin içine belgenin türünü ve sırasını da yazar.
Bir kurumun örnek şeması: RL.BGYS.PR.04
Parça
Anlamı
RL
Kurum kısaltması
BGYS
Belge ailesi
PR
Tür kodu: prosedür
04
Tekil sıra numarası
Tür kodları: P politika, PR prosedür, TL talimat, FR form. Günlük kullanımda kurum ve aile öneki düşer: PR-04.
Bir form, bağlı olduğu prosedürü de kimliğinde taşıyabilir: RL.BGYS.PR.04/FR.02, PR-04 prosedürüne bağlı 2 numaralı formdur.
Sürüm, aynı belgenin hangi hâli olduğunu söyler
Sürüm, aynı kimliği taşıyan belgenin hangi hâlinin geçerli olduğunu gösteren numaradır.
Kimlik aynı kalır, sürüm değişir: PR-04 sürüm 1 ve PR-04 sürüm 2 aynı prosedürün iki hâlidir.
Belgeler birbirine kimlikle ve gerekirse sürümle bağlanır: “TL-02, PR-04 sürüm 2’ye dayanır.”
PR-04 sürüm 2 yürürlüğe girdi, ama TL-02 hâlâ “PR-04 sürüm 1’e dayanır” diyor. Ne anlaşılır?
TL-02 yeni prosedüre göre güncellenmemiş.
Belge listesi, hangi sürümün yürürlükte olduğunu söyler
Belge listesi, kurumun belgelerinin kimliğini, adını, geçerli sürümünü, durumunu ve sorumlusunu gösteren listedir.
Örnek (kurgusal bir lojistik şirketinin mobil erişim belgeleri):
Kimlik
Ad
Sürüm
Durum
Sorumlu
P-01
Mobil erişim politikası
2
Yürürlükte
BGYS belge sorumlusu
PR-04
Erişim talebi prosedürü
1
Yürürlükte
BT Mobil Sistemler
TL-02
Sürücü talimatı
3
Yürürlükte
Sevkiyat Operasyonları
FR-06
Erişim talep formu
1
Yürürlükte
BT Mobil Sistemler
Belgenin yaşam döngüsü
Belge yaşam döngüsü, bir belgenin hazırlanmasından kullanımdan kaldırılmasına kadar geçtiği aşamaların bütünüdür.
Aşama
Kim
Geriye ne kalır?
Hazırlama
Konuyu bilen birim
Taslak
İnceleme
İlgili birimler
İnceleme izi
Onay
Yetkili yönetici
Onay kaydı
Yürürlük
Belge sorumlusu
Yürürlük tarihi/kararı, güncel durum ve liste güncellemesi
Dağıtım
Belge sorumlusu
Teslim alma kaydı
Kullanım
İlgili çalışanlar
Uygulama kayıtları
Revizyon / geri çekme
Belge sorumlusu
Değişiklik kaydı
Yürürlük, dağıtım ve kullanım ayrı olgulardır
Yeni parola politikası yürürlüğe girdi. Çalışanlar ona uyuyor mu?
Üç ayrı soru var:
Soru
Kanıt
Yürürlüğe girdi mi?
Onay, yürürlük tarihi/kararı ve güncel belge durumu
İlgililere ulaştı mı?
Teslim alma kaydı
Kullanılıyor mu?
Uygulama kayıtları, yerinde kontrol
Biri tamamsa diğerleri tamam sayılmaz.
Eski sürümün kontrolü: güncel çelişki ile eski kopya ayrı sorulardır
Eski sürümün kontrolü, geçersiz kılınmış sürümün kullanılmasını önleyen ve hangi sürümün nerede bulunduğunu izleyen işlemlerdir.
İki durum birbirine karışmaz:
Güncel ama çelişen belge: Listede yürürlükte görünen, ancak üst kuralla çelişen belge. Eski kopya değildir; düzeltilmesi gerekir.
Eski kopya: Yerine yeni sürüm yürürlüğe girmiş, ama bir yerde hâlâ duran belge. Kullanımdan çekilir.
Eski kopyalar genellikle şu yerlerde bulunur: mesajlar, basılı klasörler, ortak sürücüler, ekip dosyaları.
Önce ilgili belgeler yeni sürüme bağlanır. Ondan sonra eski sürümün kopyaları çekilir.
Revizyon, değişikliğin gerekçesini ve izini taşır
Revizyon, yürürlükteki bir belgenin değişen karara ya da ihtiyaca göre yeni sürüme dönüştürülmesi ve bu değişikliğin kaydedilmesidir.
Revizyon kaydı, hangi belgenin neden, kim tarafından ve ne zaman değiştirildiğini, yeni sürümün kime dağıtıldığını ve eski sürümün durumunu gösterir.
Örnek: parola kullanım kılavuzu 2. sürümden 3. sürüme geçti.
Parça
Alan
Yazılan
A: Değişiklik
Kimlik, eski → yeni sürüm
Parola kılavuzu, 2 → 3
Gerekçe
Politika 12 karakter şartı getirdi
Hazırlayan / inceleyen / onaylayan
BT / İnsan Kaynakları / Bilgi güvenliği yöneticisi
B: Dağıtım
Yürürlük tarihi
20 Kasım
Dağıtılacak yerler
Yeni çalışan klasörü, intranet sayfası
Eski sürümün durumu
Sürüm 2 kullanım dışı; arşiv kopyası BT’de
Kanıt
Teslim alma listesi, sayfa güncelleme kaydı
Dağıtımı kanıtlamak için üç iz gerekir
İz
Ne gösterir?
Teslim alma kaydı
Kim, hangi sürümü, ne zaman aldı?
Geri çekme kaydı
Eski sürümün hangi kopyaları toplandı?
Yerinde kontrol
Sahadaki kopya listedeki sürümle aynı mı?
Dağıtım listesinde yalnız birim adı ve tarih varsa hangi soruların cevabı eksiktir?
Hangi sürüm teslim edildi, kim aldı, eski kopya toplandı mı.
Yönetimsel belge karar verir, teknik belge uygulamayı taşır
Yönetimsel belge, karar, kural, rol ve akış belirleyen belgedir (politika, prosedür).
Teknik belge, kararın bir sistemde ya da cihazda nasıl uygulandığını gösteren belgedir (iş talimatı, ayar ve yapılandırma kaydı).
Örnek: politika parolanın en az 12 karakter olmasını ister. Sistemin ayar kaydında en düşük parola uzunluğu hâlâ 8.
Hangi belge “doğru”dur?
İkisi de kendi işini söylüyor: politika kararı, ayar kaydı sistemin gerçek durumunu. Aralarındaki fark giderilmesi gereken bir tutarsızlıktır.
Dış kaynaklı belgeler kurumun yazdığı belgeler değildir
Dış kaynaklı belge, kurumun kendisi yazmadığı ama faaliyetlerinde başvurduğu ya da uyduğu standart, rehber, sözleşme veya mevzuat metnidir.
ISO/IEC 27001: bilgi güvenliği yönetim sisteminin gereksinim standardı.
ISO/IEC 27002: bilgi güvenliği kontrol rehberi.
Cihaz üreticisinin kullanım kılavuzu, hizmet sağlayıcıyla yapılan sözleşme.
Kurum bu metinleri kendi belgesi gibi düzenlemez. Hangi sürümü kullandığını ve hangi iç belgesinin hangi dış metne dayandığını izler.
Karardan kayda zincir ve boş form
Karar → politika → prosedür → talimat → form (boş) → doldurulmuş kayıt → revizyon izi
Bir kurumun dolabında hesap talep formu duruyor. Birine hesap açıldı mı?
Bilinemez. Boş form hiçbir işlemi göstermez; doldurulmuş, onaylanmış ve BT’nin işlemi işlenmiş kayıt gerekir.
Her halka kendi beyanını taşır: talep eden “bilgiler benim”, yönetici “iş için gerekli”, BT “hesabı açtım”.
“Yaptığını yaz, yazdığını yap”: iki yönlü sınama
Cihaz teslim prosedürü der ki: “Teslim edilen her cihaz için teslim formu doldurulur.”
Sahada görülenler:
Görevli formu doldurmuyor; cihazı doğrudan depoya koyuyor.
Mesai dışı teslimlerde cihazlar bir “emanet kutusuna” bırakılıyor. Prosedürde emanet kutusundan söz edilmiyor.
İki durum aynı hatayı mı gösteriyor?
Hayır. İki durumun hatası ve düzeltmesi farklıdır:
Yazdığını yapmamak: Yazılı kural işlemiyor; düzeltmede uygulama değişir.
Yaptığını yazmamak: İşleyen uygulama belgede yok; düzeltmede belge değişir.
Belge yönetimi prosedürü neleri düzenlemelidir?
Kurumun belgeleri hakkında kural koyan belge, belge yönetimi prosedürüdür. Bir prosedürü şu kontrol listesiyle sınayabiliriz:
Prosedürde olmalı
Yanıtladığı soru
Bu derste
Belge kimliği ve kod kısaltmaları
Belge nasıl adlandırılır, kod nasıl okunur?
Belge kimliği
Sayfa yapısı
Belge hangi bölümlerle yazılır?
Belge anatomisi (Teori 1)
Onay
Metni hangi yetkili kabul eder?
Yaşam döngüsü
Yayım ve dağıtım
Kime, hangi sürüm, nasıl ulaşır; teslim nasıl kanıtlanır?
Dağıtım
Revizyon
Değişiklik nasıl istenir, gerekçesi ve izi nerede?
Revizyon
Saklama ve iptal
Eski sürüm ne kadar saklanır, ne zaman kullanım dışı olur?
Eski sürümün kontrolü (saklama süresi kurumun kararıdır)
Dış kaynaklı belgeler
Kanun ve standart nasıl izlenir?
Dış kaynaklı belgeler
Kayıt kontrolü
Kayıtlar nasıl korunur, kim kontrol eder?
Karardan kayda zincir
Sürüm çakışmasını açıklayan eksik kontroller
Bir yazılım şirketinde:
Canlıya alma prosedürü sürüm 3, 3 Kasım’da yürürlüğe girdi: canlıya almadan önce test onayı zorunlu.
Canlıya alma talimatı sürüm 2, yeni prosedür hazırlanırken hâlâ “Paketi doğrudan canlıya al” diyordu.
Bu çelişki için hazırlanan talimat sürüm 3, “Test onayını doğruladıktan sonra paketi canlıya al” hükmüyle 2 Kasım’da onaylandı ve 3 Kasım’da yürürlüğe girdi; sürüm 2 kullanım dışı bırakıldı.
Belge listesinde talimat hâlâ “sürüm 2, yürürlükte” yazıyor.
Dağıtım kaydında “Yazılım ekibi — 3 Kasım” yazılı; sürüm ve teslim alan kişi yazmıyor.
Ekibin bilgi sayfasında talimatın sürüm 2’si hâlâ açık.
12 Kasım’da bir geliştirici talimata uydu ve test onayı olmayan paket canlıya çıktı.