BGYS, önlemleri karara, sorumluluğa ve değerlendirmeye bağlar.
Kayıt ve Başvuru Birimi: başvuru alma → değerlendirme → sonuç gönderme.
A: birim sorumlusu; B, C, D: başvuru görevlileri.
E: eylül başında birimde çalışan stajyer.
Bilgi ortamları: kâğıt formlar, “Başvurular” klasörü, e-posta.
Birimler, kişiler, tarihler ve sayılar kurgudur.
Kararı etkileyen koşullar nelerdir?
Kurum bağlamı, kararları etkileyen iç ve dış koşulların bütünüdür.
İç koşullar
Dış koşullar
Başvuru işi; A, B, C, D ve E
Merkez İK: personel bilgisi
Kâğıt, klasör ve e-posta kullanımı
Dış BT: hesap işlemleri
İşin zamanında ve hatasız yürütülmesi
Merkez BT: e-posta hizmeti
Beklenti hangi karara dönüşür?
İlgili taraf, süreçten etkilenen ya da süreci etkileyen kişi veya kuruluştur.
Taraf
Beklenti → karar
Başvuru sahibi
Bilgisi yanlış kişiye açılmasın → gönderim ve erişim kuralı
Görevliler B, C, D
İş için erişim açık olsun → göreve bağlı yetki
Merkez İK
Özlük süreci kendisinde kalsın → sınır ve bildirim ilişkisi
Dış BT
Onaylı talep gelsin → talep ve kapama kaydı
Üst yönetim
Kaynak gerekçesi görülsün → kaynak ve gözden geçirme kararı
Kapsam, hangi iş hakkında karar verdiğimizi söyler
Kapsam, güvenlik yönetiminin ele aldığı süreç, bilgi, ortam ve kurum parçasının açık sınırıdır.
Birimin kapsamına aldığı
Başka süreçte kalan
Başvuru alma, değerlendirme, sonuçlandırma
Merkez İK’nın özlük süreci
Kâğıt formlar ve dolap
Personel özlük dosyaları
“Başvurular” klasörü ve sonuç yazıları
Bu dosyaların yaşam döngüsü kararları
Sınırın dışından hangi bilgi ve hizmet gerekiyor?
Bağımlılık, kapsam dışındaki bir tarafın birimin işini etkileyen bilgi ya da hizmeti sağlamasıdır.
Sağlayan
Birimin ihtiyaç duyduğu
Merkez İK
Ayrılış ve görev değişikliği bilgisi
Dış BT
Hesap açma/kapama işlemi ve kaydı
Merkez BT
E-posta hizmeti
İK → ayrılış bilgisi → A’nın erişim kararı → dış BT’nin kapama işlemi
İki kapsam kartının gerekçesi
Kart
Etiket
Gerekçe
Kâğıt form ve dolap
Dahil
Başvuru bilgisi ve ortamı birimin işindedir.
Özlük dosyaları
Kapsam dışı ama bağımlılık var
Dosyanın süreç sahibi İK; ayrılış bilgisini birime İK sağlar.
Üç etiket: dahil / kapsam dışı ama bağımlılık var / kapsam dışı ve bağ yok.
Dört kapsam kartını sınıflandırın
Görev: Her karta üç etiketten birini ve gerekçesini yazın.
Veri: “Başvurular” klasörü; sonuç yazısının gönderimi; dış BT hesap işlemleri; yemekhane kart sistemi.
Ölçüt: Gerekçe süreç sahipliğine veya bilgi/işlem bağına dayansın; bağımlılıkta karşı tarafın sağladığı belirtilsin.
Üretim: Kart, etiket ve tek cümlelik gerekçe içeren dört satırlık tablo.
Kapsam kartlarının çözümü
Kart
Etiket ve gerekçe
“Başvurular” klasörü
Dahil: taranmış kayıtlar ve erişim kararı birime ait.
Sonuç yazısının gönderimi
Dahil: kime hangi sonucun gideceğine birim karar verir.
Dış BT hesap işlemleri
Kapsam dışı ama bağımlılık var: onaylı yetkiyi uygular, işlem kaydı sağlar.
Yemekhane kart sistemi
Kapsam dışı ve bağ yok: başvuru işiyle ilişkisi bulunmuyor.
Aynı kararın beş sorumluluk işlevi vardır
İşlev
Yaptığı iş
Birimde
Yön ve kaynak
Amaç ve kaynak kararı
A / üst yönetim
Karar sahibi
Erişim veya gönderim kuralını onaylama
A
Uygulayıcı
İşi yürütme ve işlem kaydı
Dış BT; B, C, D
Gözden geçiren
Kayıtları ölçütle karşılaştırıp bulgu yazma
A ya da A dışında görevlendirilen kişi
Dokümantasyon
Karar ve kayıtları güncel, bulunur tutma
A; kayıtları işi yapanlar üretir
Yönetim desteği, yapılacak işe zaman ve kaynak ayırır
Yönetim desteği, onay vermenin yanında zaman, kaynak ve görevlendirme sağlamayı ve süreci gözden geçirmeyi kapsar.
Gönderimde ikinci kişi kontrolü → o kişinin çalışma zamanı.
Aylık yetki incelemesi → görevli ve ayrılmış zaman.
A’nın yetkisini aşan kaynak → üst yönetim kararı.
Klasöre erişim hangi yoldan veriliyor?
A onaylar → dış BT hesabı açar veya kapatır.
Onaylı talep: kişiyi ve verilecek erişimi yazan, A’nın onayladığı talep.
Açma/kapama kaydı: BT’nin işlemi ne zaman yaptığını yazdığı kayıt.
Yetki dökümü: klasöre şu anda erişebilen hesapların listesi.
Görev listesi: birimde şu anda çalışan kişiler.
Dış BT oturum kaydı: kapsadığı dönemde hesapların klasöre girişleri.
İK kaydı: personelin ayrılışının işlendiği kayıt.
PUKÖ, sonucu yeniden karara bağlayan döngüdür
PUKÖ, bir yönetim kararının planlanması, uygulanması, uygulamanın izlerinin önceden konmuş ölçütle karşılaştırılması ve bulguya göre önlem alınıp kararın yeniden kurulması döngüsüdür.
Planla → Uygula → Kontrol Et → Önlem Al → Planla
Son aşamada değişen karar yeni plana girer.
Planla: kararın ölçütünü önceden belirle
Planla, korunacak bilgiyi ve amacı belirleyip kararın ölçütünü, sorumlusunu, uygulayıcısını, gerekli kaynakları ve gözden geçirme zamanını tanımlama aşamasıdır.
Ölçüt, sonradan bakılacak, karşılanıp karşılanmadığı söylenebilen koşuldur.
1 Eylül kararı
Ölçüt
Klasöre yalnız ilgili görevliler erişir.
Her hesap güncel görevli ve onaylı taleple eşleşir.
Ayrılanın veya görevi değişenin erişimi kaldırılır.
En geç 1 iş günü içinde kaldırılır.
Sahip A, uygulayıcı dış BT; inceleme ayın son iş günü.
Uygula: karar günlük işe ve kayda dönüşür
Uygula, planlanan kararı günlük işte gerçekleştirme ve yapılan işlemin izini kaydetme aşamasıdır.
Eylül başı: A–E için onaylı taleplerle hesap açıldı.
D, yeni belge tarayıcısıyla başvuruları klasöre yüklüyor.
11 Eylül cuma: E’nin stajı bitti; ayrılış İK’ya işlendi.
14 Eylül pazartesi sonu: bir iş günü ölçütüne göre kapama sınırı.
İK’da ayrılış → birimde erişim kararı → BT’de kapama
Kontrol Et: sonucu önceden yazılan koşulla karşılaştır
Kontrol Et, uygulamadan elde edilen kanıtı önceden belirlenmiş ölçütle karşılaştırıp karşılanan ve karşılanmayan koşulları bulguya dönüştürme aşamasıdır.
Bulgu, bir ölçütün karşılanmadığını ya da karşılandığını kayıtlara dayanarak söyleyen tespittir.
Kayıt bulunmaması, işlemin yapılmadığı anlamına gelmez.
Bulgu için ilgili kayıtlar karşılaştırılır; sözlü açıklama kayıt yerine konmaz.
30 Eylül incelemesinde hangi veriler var?
birim-ortak, birden fazla kişinin kullanabileceği, adı belirli bir kişiyi göstermeyen hesaptır; D tarama için bu hesapla giriyor.
Kayıt
İçerik
Dış BT yetki dökümü
A, B, C, D, E, birim-ortak
Güncel görev listesi
A, B, C, D
Onaylı talepler
A–E için 5 talep; ortak hesap için yok
Kapama kayıtları
E’nin kapamasına ilişkin kayıt bulunmuyor
Dış BT oturum kaydı
İncelenen kayıtta E hesabıyla 11 Eylül sonrası oturum yok
İK kaydı
E’nin ayrılışı: 11 Eylül
A’nın notu
D, birim-ortak hesabın tarayıcı kurulumu sırasında açıldığını söylüyor
Süre
Ayrılıştan inceleme gününe 19 takvim günü
Hesapları ölçütle eşleştirip bulguyu yazın
Görev: Her hesabı görev listesi ve onaylı taleple eşleştirin; uygunsuzlukları yazın.
Veri: 1 Eylül planı ve 30 Eylül kayıt tablosu.
Ölçüt: Her bulgu en az iki kayda dayansın; eksik kayıt işlem yokluğu sayılmasın; süre planın ölçütüyle değerlendirilsin; sözlü açıklama kayıt sayılmasın.
Ortak hesapla yapılan işlemi belirli bir kişiye bağlamak güçleşir.
Güvenlik kontrolü ile Kontrol Et farklı işlerdir
Güvenlik kontrolü
PUKÖ’de Kontrol Et
Bilgiyi korumak için seçilmiş düzenleme
Düzenlemenin sonucunu ölçüte göre değerlendirme
Klasörün yetki ayarı
Yetki dökümünü görev listesi ve taleplerle karşılaştırma
Uygula aşamasında çalışır.
A’nın 30 Eylül incelemesinde yapılır.
Önlem Al: bulguyu değişiklik kararına bağla
Önlem Al, bulgulara göre uygunsuzluğu düzeltme, nedenleri inceleyerek tekrarını azaltacak değişiklikleri yapma ve bu değişikliklerin etkisini değerlendirmeyi karara bağlama aşamasıdır.
Neden adayı, araştırılması gereken, henüz doğrulanmamış neden açıklamasıdır.
Aday: İK’dan birime bildirim akışı ve BT’de talep şartı eksik olabilir.
Doğrulama: İK bildirimini ve BT’ye gelen talebi kayıtlarıyla incelemek.
Düzeltme ile nedene yönelik iyileştirme ayrı kanıt ister
Düzeltme, bulunan uygunsuzluğun kendisini gideren işlemdir.
Nedene yönelik iyileştirme, aynı türden boşluğun yeniden oluşmasını önlemeyi hedefler.
İş
Erişim vakasında karar
Doğrulama
Düzeltme
E ve ortak hesabı kapat; D’ye kendi hesabında onaylı tarama yetkisi ver.
Kapama kaydı ve yeni yetki dökümü
İyileştirme
İK aynı gün A’ya bildirsin; BT talep numarası olmadan hesap açmasın.
Bağımlılık kaydı ve sonraki talep/kapama kayıtları
İkinci turda değişen düzeni sınarız
Yeni plan: talepsiz hesap sayısı 0; inceleme 30 Ekim.
Yeni olay / kayıt
Değerlendirme
B başka birime geçti; İK bildirimi 15 Ekim
Yeni bildirim akışı bu olayda işlemiş.
BT kapama kaydı 16 Ekim
Bir iş günü ölçütü karşılanmış.
F birime katıldı; onaylı erişim talebi var
Yeni hesabın onay ilişkisi kurulmuş.
30 Ekim dökümü: A, C, D, F
Talepsiz hesap sayısı 0.
Bulguyu kararı değiştirebilecek kişi değerlendirmeli
Yönetimin gözden geçirmesi, bulguları kurumun amaçları ve kaynaklarıyla birlikte değerlendirerek iyileştirme ve değişiklik kararlarına bağlar.
A / gereken yerde üst yönetim; sonraki değişiklikten önce
ISO/IEC 27001 çerçeveyi, birim kendi kararını verir
ISO/IEC 27001:2022, BGYS’yi kurma, uygulama, sürdürme ve sürekli iyileştirme gereksinimlerini tanımlar.
ISO/IEC 27002:2022, kontroller için uygulama rehberidir.
Ortak çerçeveyle ilişkili soru
Birimdeki eğitsel karşılık
Neyi kapsıyoruz, karar kimde?
Başvuru süreci içeride; özlük dosyası dışarıda; karar sahibi A.
Bulgular karara nasıl döner?
A kendi kararlarını verir; kaynak gerektirenleri üst yönetime taşır.
Uygunsuzluk ve nedeni nasıl ele alınır?
Hesabı kapatmak; bildirim ve talep akışını değiştirmek.
Dört kısa yanıt döngünün hangi işini açık bırakır?
Yanıt
Açık kalan iş
“E’nin hesabını kapattık, bitti.”
Sonraki ayrılışın bildirim yolunu kurmak
“BT dışarıda, bizi ilgilendirmez.”
A’nın erişim kararını ve sonucunu izlemek
“Politika yazalım.”
Kuralı uygulamak ve izlerini incelemek
“E hesabıyla giriş yok, sorun yok.”
Önceden konan bir iş günü ölçütünü değerlendirmek
Aynı yöntemi bakım çizelgesinde bağımsız kullanın
Bir atölye, kullanılamaz olan bakım çizelgesini yedekten geri getirerek işi sürdürmek istiyor.
M: atölye sorumlusu; kullanılacak çizelgeye karar verir.
N: teknisyen; geri yükleme denemesini yapar.
P: görevli; geri getirilen çizelgeyi onaylı asılla karşılaştırır.
Dış BT: yedek hizmetini işletir.
Bu kez soru: Dosya hem zamanında hem tam olarak kullanılabilir mi?
Geri yükleme dosyası: talimat ve üç deneme
Kayıt
İçerik
1 — M’nin onaylı talimatı, 1 Ekim
Her cuma N ayrı alana geri yükler; en çok 30 dakika; P tarih ve 12 satırı asılla karşılaştırıp yazar. Canlı çizelge değiştirilmez. Kaynak, kayıt tutacak kişi ve inceleme tarihi eksik.
2 — Tanıtım, 2 Ekim
N ve P’nin “tanıtıma katıldım” imzaları var.
Kayıt 3 — Deneme listesi
Tarih
Süre
P’nin karşılaştırma alanı
2 Ekim
24 dakika
Tarih ve 12 satır eşleşti.
9 Ekim
26 dakika
Boş
16 Ekim
41 dakika
12 satırdan 2’si eksik.
Geri yükleme dosyası: gerçekleşen işlem ve açıklamalar
Kayıt
İçerik
4 — İşlem kaydı, 16 Ekim
N ayrı deneme alanında dosya oluşturdu. P’nin karşılaştırması dosya ile asıl çizelgenin tarih ve satırlarını içeriyor. Canlı çizelge yerinde ve kullanılabilir.
5 — M’nin notu ve N’nin açıklaması
M: “Üç deneme de başarılı.” N: “Son denemede yanlış yedek paketini seçmiş olabilirim.” Paket kimlikleri henüz karşılaştırılmadı.
Beş kayıtla beş işi tamamlayın
Görev: Planı tamamlayın; kayıtları türüne göre ayırın; iki koşulu sayın; düzeltme ve iyileştirme önerin; tanıtım önerisini ve dış hizmet ilişkisini değerlendirin.
Veri: Geri yükleme dosyasındaki Kayıt 1–5.
Ölçüt: Her iddia kayıt numarasına dayansın; süre ve içerik birlikte ele alınsın; boş sonuç ve neden şüphesi kesinleştirilmesin; plan kişi, tarih ve sayılabilir ölçüt içersin; öneriler gerçekleşen işlemlerden ayrı yazılsın.
Üretim: Beş başlıklı kısa değerlendirme; ikinci başlıkta kayıt / içerik / tür tablosu.
Çözüm 1: planın eksik işlerini kişiye ve tarihe bağlamak
Alan
Önerilen tamamlayıcı karar
Sahip ve inceleme
M; ilk inceleme 23 Ekim
Uygulama
N geri yükler, P karşılaştırır.
Kaynak
Ayrı alan, onaylı çizelge, görevli zamanı
Ölçüt
En çok 30 dakika; tarih ve 12 satırın tamamı eşleşir.
Kayıt ve kanıt
N başlangıç/bitiş ve paket kimliğini; P karşılaştırma sonucunu yazar.
23 Ekim incelemesi bir öneridir.
Çözüm 2: kayıt, beyan ve olasılığı ayırmak
Kayıt
Desteklediği tespit
Tür
1
Onaylı geri yükleme kuralı var.
Kesin bulgu: talimat
2
N ve P katılım beyanı vermiş.
Kesin bulgu: beyanın varlığı
3
Üç süre, iki karşılaştırma sonucu var.
Kesin bulgu; 9 Ekim içeriği bilinmiyor.
4
Ayrı alana dosya oluşturulmuş ve karşılaştırılmış; canlı dosya kullanılabilir.
Kesin bulgu: işlem ve karşılaştırma
5
M başarı söylüyor; N yanlış paketten şüpheleniyor.
Beyan / doğrulanmamış olasılık
Çözüm 3: süreyi karşılamak, iki koşulu karşılamak değildir