BGYS: Kapsam, Roller ve PUKÖ

BGT 201 — Bilgi Güvenliği Yönetimi I · Hafta 4

Öğr. Gör. Oktay Cesur

2026-11-18

Bir güvenlik kararını birimde nasıl yürütürüz?

BGYS, önlemleri karara, sorumluluğa ve değerlendirmeye bağlar.

Kayıt ve Başvuru Birimi: başvuru alma → değerlendirme → sonuç gönderme.

  • A: birim sorumlusu; B, C, D: başvuru görevlileri.
  • E: eylül başında birimde çalışan stajyer.
  • Bilgi ortamları: kâğıt formlar, “Başvurular” klasörü, e-posta.

Birimler, kişiler, tarihler ve sayılar kurgudur.

Kararı etkileyen koşullar nelerdir?

Kurum bağlamı, kararları etkileyen iç ve dış koşulların bütünüdür.

İç koşullar Dış koşullar
Başvuru işi; A, B, C, D ve E Merkez İK: personel bilgisi
Kâğıt, klasör ve e-posta kullanımı Dış BT: hesap işlemleri
İşin zamanında ve hatasız yürütülmesi Merkez BT: e-posta hizmeti

Beklenti hangi karara dönüşür?

İlgili taraf, süreçten etkilenen ya da süreci etkileyen kişi veya kuruluştur.

Taraf Beklenti → karar
Başvuru sahibi Bilgisi yanlış kişiye açılmasın → gönderim ve erişim kuralı
Görevliler B, C, D İş için erişim açık olsun → göreve bağlı yetki
Merkez İK Özlük süreci kendisinde kalsın → sınır ve bildirim ilişkisi
Dış BT Onaylı talep gelsin → talep ve kapama kaydı
Üst yönetim Kaynak gerekçesi görülsün → kaynak ve gözden geçirme kararı

Kapsam, hangi iş hakkında karar verdiğimizi söyler

Kapsam, güvenlik yönetiminin ele aldığı süreç, bilgi, ortam ve kurum parçasının açık sınırıdır.

Birimin kapsamına aldığı Başka süreçte kalan
Başvuru alma, değerlendirme, sonuçlandırma Merkez İK’nın özlük süreci
Kâğıt formlar ve dolap Personel özlük dosyaları
“Başvurular” klasörü ve sonuç yazıları Bu dosyaların yaşam döngüsü kararları

Sınırın dışından hangi bilgi ve hizmet gerekiyor?

Bağımlılık, kapsam dışındaki bir tarafın birimin işini etkileyen bilgi ya da hizmeti sağlamasıdır.

Sağlayan Birimin ihtiyaç duyduğu
Merkez İK Ayrılış ve görev değişikliği bilgisi
Dış BT Hesap açma/kapama işlemi ve kaydı
Merkez BT E-posta hizmeti

İK → ayrılış bilgisi → A’nın erişim kararı → dış BT’nin kapama işlemi

İki kapsam kartının gerekçesi

Kart Etiket Gerekçe
Kâğıt form ve dolap Dahil Başvuru bilgisi ve ortamı birimin işindedir.
Özlük dosyaları Kapsam dışı ama bağımlılık var Dosyanın süreç sahibi İK; ayrılış bilgisini birime İK sağlar.

Üç etiket: dahil / kapsam dışı ama bağımlılık var / kapsam dışı ve bağ yok.

Dört kapsam kartını sınıflandırın

Görev: Her karta üç etiketten birini ve gerekçesini yazın.

Veri: “Başvurular” klasörü; sonuç yazısının gönderimi; dış BT hesap işlemleri; yemekhane kart sistemi.

Ölçüt: Gerekçe süreç sahipliğine veya bilgi/işlem bağına dayansın; bağımlılıkta karşı tarafın sağladığı belirtilsin.

Üretim: Kart, etiket ve tek cümlelik gerekçe içeren dört satırlık tablo.

Kapsam kartlarının çözümü

Kart Etiket ve gerekçe
“Başvurular” klasörü Dahil: taranmış kayıtlar ve erişim kararı birime ait.
Sonuç yazısının gönderimi Dahil: kime hangi sonucun gideceğine birim karar verir.
Dış BT hesap işlemleri Kapsam dışı ama bağımlılık var: onaylı yetkiyi uygular, işlem kaydı sağlar.
Yemekhane kart sistemi Kapsam dışı ve bağ yok: başvuru işiyle ilişkisi bulunmuyor.

Aynı kararın beş sorumluluk işlevi vardır

İşlev Yaptığı iş Birimde
Yön ve kaynak Amaç ve kaynak kararı A / üst yönetim
Karar sahibi Erişim veya gönderim kuralını onaylama A
Uygulayıcı İşi yürütme ve işlem kaydı Dış BT; B, C, D
Gözden geçiren Kayıtları ölçütle karşılaştırıp bulgu yazma A ya da A dışında görevlendirilen kişi
Dokümantasyon Karar ve kayıtları güncel, bulunur tutma A; kayıtları işi yapanlar üretir

Yönetim desteği, yapılacak işe zaman ve kaynak ayırır

Yönetim desteği, onay vermenin yanında zaman, kaynak ve görevlendirme sağlamayı ve süreci gözden geçirmeyi kapsar.

  • Gönderimde ikinci kişi kontrolü → o kişinin çalışma zamanı.
  • Aylık yetki incelemesi → görevli ve ayrılmış zaman.
  • A’nın yetkisini aşan kaynak → üst yönetim kararı.

Klasöre erişim hangi yoldan veriliyor?

A onaylar → dış BT hesabı açar veya kapatır.

  • Onaylı talep: kişiyi ve verilecek erişimi yazan, A’nın onayladığı talep.
  • Açma/kapama kaydı: BT’nin işlemi ne zaman yaptığını yazdığı kayıt.
  • Yetki dökümü: klasöre şu anda erişebilen hesapların listesi.
  • Görev listesi: birimde şu anda çalışan kişiler.
  • Dış BT oturum kaydı: kapsadığı dönemde hesapların klasöre girişleri.
  • İK kaydı: personelin ayrılışının işlendiği kayıt.

PUKÖ, sonucu yeniden karara bağlayan döngüdür

PUKÖ, bir yönetim kararının planlanması, uygulanması, uygulamanın izlerinin önceden konmuş ölçütle karşılaştırılması ve bulguya göre önlem alınıp kararın yeniden kurulması döngüsüdür.

Planla → Uygula → Kontrol Et → Önlem Al → Planla

Son aşamada değişen karar yeni plana girer.

Planla: kararın ölçütünü önceden belirle

Planla, korunacak bilgiyi ve amacı belirleyip kararın ölçütünü, sorumlusunu, uygulayıcısını, gerekli kaynakları ve gözden geçirme zamanını tanımlama aşamasıdır.

Ölçüt, sonradan bakılacak, karşılanıp karşılanmadığı söylenebilen koşuldur.

1 Eylül kararı Ölçüt
Klasöre yalnız ilgili görevliler erişir. Her hesap güncel görevli ve onaylı taleple eşleşir.
Ayrılanın veya görevi değişenin erişimi kaldırılır. En geç 1 iş günü içinde kaldırılır.

Sahip A, uygulayıcı dış BT; inceleme ayın son iş günü.

Uygula: karar günlük işe ve kayda dönüşür

Uygula, planlanan kararı günlük işte gerçekleştirme ve yapılan işlemin izini kaydetme aşamasıdır.

  • Eylül başı: A–E için onaylı taleplerle hesap açıldı.
  • D, yeni belge tarayıcısıyla başvuruları klasöre yüklüyor.
  • 11 Eylül cuma: E’nin stajı bitti; ayrılış İK’ya işlendi.
  • 14 Eylül pazartesi sonu: bir iş günü ölçütüne göre kapama sınırı.

İK’da ayrılış → birimde erişim kararı → BT’de kapama

Kontrol Et: sonucu önceden yazılan koşulla karşılaştır

Kontrol Et, uygulamadan elde edilen kanıtı önceden belirlenmiş ölçütle karşılaştırıp karşılanan ve karşılanmayan koşulları bulguya dönüştürme aşamasıdır.

Bulgu, bir ölçütün karşılanmadığını ya da karşılandığını kayıtlara dayanarak söyleyen tespittir.

Kayıt bulunmaması, işlemin yapılmadığı anlamına gelmez.

Bulgu için ilgili kayıtlar karşılaştırılır; sözlü açıklama kayıt yerine konmaz.

30 Eylül incelemesinde hangi veriler var?

birim-ortak, birden fazla kişinin kullanabileceği, adı belirli bir kişiyi göstermeyen hesaptır; D tarama için bu hesapla giriyor.

Kayıt İçerik
Dış BT yetki dökümü A, B, C, D, E, birim-ortak
Güncel görev listesi A, B, C, D
Onaylı talepler A–E için 5 talep; ortak hesap için yok
Kapama kayıtları E’nin kapamasına ilişkin kayıt bulunmuyor
Dış BT oturum kaydı İncelenen kayıtta E hesabıyla 11 Eylül sonrası oturum yok
İK kaydı E’nin ayrılışı: 11 Eylül
A’nın notu D, birim-ortak hesabın tarayıcı kurulumu sırasında açıldığını söylüyor
Süre Ayrılıştan inceleme gününe 19 takvim günü

Hesapları ölçütle eşleştirip bulguyu yazın

Görev: Her hesabı görev listesi ve onaylı taleple eşleştirin; uygunsuzlukları yazın.

Veri: 1 Eylül planı ve 30 Eylül kayıt tablosu.

Ölçüt: Her bulgu en az iki kayda dayansın; eksik kayıt işlem yokluğu sayılmasın; süre planın ölçütüyle değerlendirilsin; sözlü açıklama kayıt sayılmasın.

Üretim: Hesap / karşılanmayan ölçüt / dayanak kayıtlar tablosu.

Çözüm: E’nin erişimi zamanında kaldırılmamış

Karşılaştırma Sonuç
İK: 11 Eylül ayrılışı; görev listesinde E yok E artık birimde görevli değil.
Bir iş günü ölçütü Kapama sınırı: 14 Eylül sonu.
30 Eylül yetki dökümünde E var Erişim sürüyor; süre ölçütü karşılanmamış.

11–30 Eylül arası 19 takvim günü; kararın ölçütü 1 iş günü.

Çözüm: ortak hesap kişiye ve onaya bağlanamıyor

Dayanak Karşılanmayan koşul
Dökümde birim-ortak var; görev listesinde kişi karşılığı yok Güncel görevliyle eşleşme
Onaylı taleplerde ortak hesap yok Onaylı taleple eşleşme

D: “Tarayıcı kurulurken açıldı.” → araştırmayı yönlendiren beyan.

Ortak hesapla yapılan işlemi belirli bir kişiye bağlamak güçleşir.

Güvenlik kontrolü ile Kontrol Et farklı işlerdir

Güvenlik kontrolü PUKÖ’de Kontrol Et
Bilgiyi korumak için seçilmiş düzenleme Düzenlemenin sonucunu ölçüte göre değerlendirme
Klasörün yetki ayarı Yetki dökümünü görev listesi ve taleplerle karşılaştırma
Uygula aşamasında çalışır. A’nın 30 Eylül incelemesinde yapılır.

Önlem Al: bulguyu değişiklik kararına bağla

Önlem Al, bulgulara göre uygunsuzluğu düzeltme, nedenleri inceleyerek tekrarını azaltacak değişiklikleri yapma ve bu değişikliklerin etkisini değerlendirmeyi karara bağlama aşamasıdır.

Neden adayı, araştırılması gereken, henüz doğrulanmamış neden açıklamasıdır.

Aday: İK’dan birime bildirim akışı ve BT’de talep şartı eksik olabilir.

Doğrulama: İK bildirimini ve BT’ye gelen talebi kayıtlarıyla incelemek.

Düzeltme ile nedene yönelik iyileştirme ayrı kanıt ister

Düzeltme, bulunan uygunsuzluğun kendisini gideren işlemdir.

Nedene yönelik iyileştirme, aynı türden boşluğun yeniden oluşmasını önlemeyi hedefler.

İş Erişim vakasında karar Doğrulama
Düzeltme E ve ortak hesabı kapat; D’ye kendi hesabında onaylı tarama yetkisi ver. Kapama kaydı ve yeni yetki dökümü
İyileştirme İK aynı gün A’ya bildirsin; BT talep numarası olmadan hesap açmasın. Bağımlılık kaydı ve sonraki talep/kapama kayıtları

İkinci turda değişen düzeni sınarız

Yeni plan: talepsiz hesap sayısı 0; inceleme 30 Ekim.

Yeni olay / kayıt Değerlendirme
B başka birime geçti; İK bildirimi 15 Ekim Yeni bildirim akışı bu olayda işlemiş.
BT kapama kaydı 16 Ekim Bir iş günü ölçütü karşılanmış.
F birime katıldı; onaylı erişim talebi var Yeni hesabın onay ilişkisi kurulmuş.
30 Ekim dökümü: A, C, D, F Talepsiz hesap sayısı 0.

Bulguyu kararı değiştirebilecek kişi değerlendirmeli

Yönetimin gözden geçirmesi, bulguları kurumun amaçları ve kaynaklarıyla birlikte değerlendirerek iyileştirme ve değişiklik kararlarına bağlar.

Öneri Ertelemenin sonucu Yetki ve önerilen zaman
Hesapları kapat; D’nin kendi yetkisini düzenle. Uygunsuz erişim sürer; D’nin yetkisi aktarılmazsa tarama aksar. A onayı, BT işlemi; inceleme sonrası ilk iş günü
İK ile aynı gün bildirim akışı kur. Sonraki ayrılışta boşluk tekrarlanabilir. A / gereken yerde üst yönetim; sonraki değişiklikten önce

ISO/IEC 27001 çerçeveyi, birim kendi kararını verir

ISO/IEC 27001:2022, BGYS’yi kurma, uygulama, sürdürme ve sürekli iyileştirme gereksinimlerini tanımlar.

ISO/IEC 27002:2022, kontroller için uygulama rehberidir.

Ortak çerçeveyle ilişkili soru Birimdeki eğitsel karşılık
Neyi kapsıyoruz, karar kimde? Başvuru süreci içeride; özlük dosyası dışarıda; karar sahibi A.
Bulgular karara nasıl döner? A kendi kararlarını verir; kaynak gerektirenleri üst yönetime taşır.
Uygunsuzluk ve nedeni nasıl ele alınır? Hesabı kapatmak; bildirim ve talep akışını değiştirmek.

Dört kısa yanıt döngünün hangi işini açık bırakır?

Yanıt Açık kalan iş
“E’nin hesabını kapattık, bitti.” Sonraki ayrılışın bildirim yolunu kurmak
“BT dışarıda, bizi ilgilendirmez.” A’nın erişim kararını ve sonucunu izlemek
“Politika yazalım.” Kuralı uygulamak ve izlerini incelemek
“E hesabıyla giriş yok, sorun yok.” Önceden konan bir iş günü ölçütünü değerlendirmek

Aynı yöntemi bakım çizelgesinde bağımsız kullanın

Bir atölye, kullanılamaz olan bakım çizelgesini yedekten geri getirerek işi sürdürmek istiyor.

  • M: atölye sorumlusu; kullanılacak çizelgeye karar verir.
  • N: teknisyen; geri yükleme denemesini yapar.
  • P: görevli; geri getirilen çizelgeyi onaylı asılla karşılaştırır.
  • Dış BT: yedek hizmetini işletir.

Bu kez soru: Dosya hem zamanında hem tam olarak kullanılabilir mi?

Geri yükleme dosyası: talimat ve üç deneme

Kayıt İçerik
1 — M’nin onaylı talimatı, 1 Ekim Her cuma N ayrı alana geri yükler; en çok 30 dakika; P tarih ve 12 satırı asılla karşılaştırıp yazar. Canlı çizelge değiştirilmez. Kaynak, kayıt tutacak kişi ve inceleme tarihi eksik.
2 — Tanıtım, 2 Ekim N ve P’nin “tanıtıma katıldım” imzaları var.

Kayıt 3 — Deneme listesi

Tarih Süre P’nin karşılaştırma alanı
2 Ekim 24 dakika Tarih ve 12 satır eşleşti.
9 Ekim 26 dakika Boş
16 Ekim 41 dakika 12 satırdan 2’si eksik.

Geri yükleme dosyası: gerçekleşen işlem ve açıklamalar

Kayıt İçerik
4 — İşlem kaydı, 16 Ekim N ayrı deneme alanında dosya oluşturdu. P’nin karşılaştırması dosya ile asıl çizelgenin tarih ve satırlarını içeriyor. Canlı çizelge yerinde ve kullanılabilir.
5 — M’nin notu ve N’nin açıklaması M: “Üç deneme de başarılı.” N: “Son denemede yanlış yedek paketini seçmiş olabilirim.” Paket kimlikleri henüz karşılaştırılmadı.

Beş kayıtla beş işi tamamlayın

Görev: Planı tamamlayın; kayıtları türüne göre ayırın; iki koşulu sayın; düzeltme ve iyileştirme önerin; tanıtım önerisini ve dış hizmet ilişkisini değerlendirin.

Veri: Geri yükleme dosyasındaki Kayıt 1–5.

Ölçüt: Her iddia kayıt numarasına dayansın; süre ve içerik birlikte ele alınsın; boş sonuç ve neden şüphesi kesinleştirilmesin; plan kişi, tarih ve sayılabilir ölçüt içersin; öneriler gerçekleşen işlemlerden ayrı yazılsın.

Üretim: Beş başlıklı kısa değerlendirme; ikinci başlıkta kayıt / içerik / tür tablosu.

Çözüm 1: planın eksik işlerini kişiye ve tarihe bağlamak

Alan Önerilen tamamlayıcı karar
Sahip ve inceleme M; ilk inceleme 23 Ekim
Uygulama N geri yükler, P karşılaştırır.
Kaynak Ayrı alan, onaylı çizelge, görevli zamanı
Ölçüt En çok 30 dakika; tarih ve 12 satırın tamamı eşleşir.
Kayıt ve kanıt N başlangıç/bitiş ve paket kimliğini; P karşılaştırma sonucunu yazar.

23 Ekim incelemesi bir öneridir.

Çözüm 2: kayıt, beyan ve olasılığı ayırmak

Kayıt Desteklediği tespit Tür
1 Onaylı geri yükleme kuralı var. Kesin bulgu: talimat
2 N ve P katılım beyanı vermiş. Kesin bulgu: beyanın varlığı
3 Üç süre, iki karşılaştırma sonucu var. Kesin bulgu; 9 Ekim içeriği bilinmiyor.
4 Ayrı alana dosya oluşturulmuş ve karşılaştırılmış; canlı dosya kullanılabilir. Kesin bulgu: işlem ve karşılaştırma
5 M başarı söylüyor; N yanlış paketten şüpheleniyor. Beyan / doğrulanmamış olasılık

Çözüm 3: süreyi karşılamak, iki koşulu karşılamak değildir

Tarih En çok 30 dakika İçerik eşleşmesi İkisi birlikte
2 Ekim Evet: 24 dakika Evet Evet
9 Ekim Evet: 26 dakika Bilinmiyor Bilinmiyor
16 Ekim Hayır: 41 dakika Hayır: 2 satır eksik Hayır

Süre: 2/3. İki koşul birlikte doğrulanmış: 1/3.

16 Ekim: 41 − 30 = 11 dakika aşım; 12 − 2 = 10 satır mevcut.

Çözüm 4: denemeyi düzeltmek ve işleyişi değiştirmek

İş Öneri ve sorumlu Doğrulama
Düzeltme M zaman ayırsın; N 16 Ekim denemesini uygun yedekle ayrı alanda tekrarlasın; P karşılaştırsın. Yeni süre, paket kimliği, tarih ve 12 satır sonucu
İyileştirme M paket seçimi, P’nin yedeği ve eksik sonuç bildirimini işleyişe eklesin. M’nin 23 ve 30 Ekim denemelerini iki koşulla incelemesi
Neden incelemesi N ve dış BT paket kimliklerini, süre aşımını işlem zamanlarıyla incelesin. Paket karşılaştırması ve işlem zamanları

Çözüm 5: tanıtım ve dış hizmet hangi boşlukları kapatır?

  • Kayıt 2: katılım beyanı.
  • Kayıt 3: süre aşımı, eksik satırlar ve boş karşılaştırma alanı.
  • Bilgi eksikliği doğrulanırsa tanıtım tekrarlanabilir.
  • Paket seçimi, karşılaştırma görevi ve inceleme ayrıca düzenlenir.

Atölyenin işi: çizelgenin kullanılabilirliği ve sonuçlara karar vermek.

Dış BT’ye bağımlılık: gerekli yedek paketinin sağlanması ve hizmet sorununun bildirim yolu.

Üç kararı kayıtla gerekçelendirin

Görev: Üç soruyu ikişer–üçer cümleyle yanıtlayın.

Veri: Erişim ve geri yükleme vakalarının kayıtları ve tarihleri.

  1. Dört kişilik birimde A hem karar sahibi hem gözden geçiren olabilir mi?
  2. İK kapsam dışındaysa ayrılış bilgisi önemsiz midir?
  3. PUKÖ’deki Kontrol Et, erişim kontrolü müdür?

Ölçüt: Her yanıt en az bir kayıt veya tarihe dayansın.

Üretim: Üç gerekçeli kısa yanıt.

Üç kararın gerekçeleri

Karar Vakaya dayanan gerekçe
A iki işlevi üstlenebilir. 30 Eylül BT dökümünü ölçütle karşılaştırır; aylık inceleme bağımsız iç tetkik değildir.
Ayrılış bilgisi bir bağımlılıktır. İK’da 11 Eylül ayrılışı var; 30 Eylül dökümünde E’nin erişimi sürüyor.
Kontrol Et, önlemin sonucunu değerlendirir. Yetki ayarı Uygula’da çalışır; 30 Eylül incelemesi ayarı görev ve onayla karşılaştırır.