Uygulama: belge mimarisi ve hedef–kanıt eşlemesi

BGT 201 — Bilgi Güvenliği Yönetimi I

Öğr. Gör. Oktay Cesur

2026-11-10

Görev: hedeflerinizi sürdürülebilir kılacak belge ve kanıt yapısını kurun

NovaPazar adlı kurgusal e-ticaret şirketi için güvenlik hedefleri yazılmıştır. Şimdi bu hedefleri sürdürülebilir kılacak belgeleri ve gerçekleşenin kanıtını belirleyeceksiniz.

Kısa ad Konu Gözlem
is-sorumlusu Ayrıcalıklı hesap sahipliği 25 ayrıcalıklı hesaptan 6’sının belgelenmiş iş sorumlusu yok
erisim-incelemesi Erişim incelemeleri Son üç ayda planlanan 3 erişim incelemesinden yalnız 1’i tamamlanmış
geri-yukleme Geri yükleme denemeleri Son 3 geri yükleme denemesinden 1’i başarısız olmuş
erisim-talebi Erişim talebi yöntemleri BT, İK ve Operasyon farklı yöntemlerle talep iletiyor; geçen ay 20 talepten 8’i standart formla işlenmiş
yonetim-raporu Yönetimin isteği Üst yönetim her güvenlik hedefi için bir iş sahibi ve düzenli rapor istiyor

Şirket, kişiler ve sayılar kurgusaldır.

Hedeflerinizi buraya taşıyın

Rehber hedef (hesap sahipliği, is-sorumlusu): Belgelenmiş iş sorumlusu olan ayrıcalıklı hesap oranı 30 günde 19/25’ten 25/25’e çıkar. İş sahibi BT Hizmetlerinden Sorumlu Yönetici; teknik uygulayıcı BT Sistem Yönetimi Uzmanı.

Hedeflerim

Hedefin kısa adı Hedef ifadesi Ölçüt İş sahibi Teknik uygulayıcı

Şirketin mevcut belge ve kayıtları

Mevcut Durum
Bilgi Güvenliği Politikası Genel; üst yönetimce onaylı. Erişim, hesap sahipliği ve yedekleme başlıkları yok
Hesap listesi BT’nin tuttuğu tablo; “iş sorumlusu” sütunu var, bazı satırlar boş
Yedekleme sistemi günlüğü Her gece yedeğin başarılı ya da başarısız tamamlandığını kendiliğinden yazar
BT uzmanı Kerem’in kişisel notları Geri yükleme adımlarını içerir; onaylı değil, sürümü yok
İK ayrılış formu Ayrılan personelin adı ve tarihi; yetki kapatma alanı yok
Erişim incelemesi Tamamlanan tek incelemenin e-posta yazışması; form ya da liste yok
Üst yönetim raporu Yok

Tablo alanları ne anlama geliyor?

Alan Anlamı Rehber örnekte değeri nereden geliyor?
Belge türü Politika, prosedür, talimat, form ya da dış kaynaklı doküman İşlevinden
Amacı Belgenin hangi kararı, akışı ya da adımı taşıdığı Hedefin gerektirdiği iş
Bağlı iş Belgenin yönettiği işlem Hedefin faaliyeti
Hazırlayan / sahibi / onaylayan Metni yazan / güncelliğinden sorumlu / yürürlüğe sokan Roller arasından ayrı seçilir
Bağlı kayıt İş yapılırken oluşan iz Formun doldurulmuş hâli ya da sistem çıktısı
Doğrulanan olgu Kaydın gösterdiği somut durum Hedefin ölçütü

Rehber: hesap sahipliği (is-sorumlusu) için belge yapısı

Belge türü Belge adı Amacı Bağlı iş
Politika Hesap Sahipliği Politikası Her ayrıcalıklı hesabın belgelenmiş iş sorumlusu olması kuralını koyar Tüm ayrıcalıklı hesaplar
Prosedür Hesap Sahipliği Doğrulama Prosedürü BT, birim yöneticileri ve komite temsilcisi arasındaki doğrulama sırasını belirler Dönemlik sahiplik doğrulaması
Talimat Hesap Sahipliğini Listeye İşleme Talimatı BT uzmanının doğrulanan iş sorumlusunu hesap listesine yazma adımlarını gösterir Hesap listesi güncellemesi
Form Hesap Sahipliği Doğrulama Formu Birim yöneticisinin hesap için iş gerekçesini ve sorumluyu beyan ettiği bilgiyi toplar Birim yöneticisi doğrulaması

Rehber: hesap sahipliği (is-sorumlusu) için sorumluluk ve kanıt

Belge Hazırlayan Belge sahibi Onaylayan
Hesap Sahipliği Politikası BT Hizmetlerinden Sorumlu Yönetici BT Hizmetlerinden Sorumlu Yönetici Genel Müdür
Doğrulama Prosedürü BT Hizmetlerinden Sorumlu Yönetici BT Hizmetlerinden Sorumlu Yönetici Bilgi Güvenliği Komitesi
Listeye İşleme Talimatı BT Sistem Yönetimi Uzmanı BT Sistem Yönetimi Uzmanı BT Hizmetlerinden Sorumlu Yönetici
Doğrulama Formu BT Sistem Yönetimi Uzmanı BT Hizmetlerinden Sorumlu Yönetici BT Hizmetlerinden Sorumlu Yönetici
Bağlı kayıt Kayıtla doğrulanan olgu İmzanın beyanı
Doldurulmuş ve onaylı doğrulama formu Her hesap için iş sorumlusunun adı, yöneticinin beyanı ve tarihi Birim yöneticisi hesabın iş gerekçesini uygun bulduğunu ve iş sorumlusunu beyan eder
Güncel hesap listesi dökümü 25 açık hesabın her birinde iş sorumlusu alanının dolu olduğu ve dökümün tarihi İmza yok; döküm sistem çıktısıdır

Rehber: hesap sahipliği (is-sorumlusu) kayıtları yönetime ne söyler?

Alan Hesap sahipliği (is-sorumlusu, öneri)
Bu kayıtlar yönetime hangi bilgiyi sağlıyor? 25 hesabın kaçında iş sorumlusunun belgelendiği (19/25’ten 25/25’e) ve beyanların tarihleri
Bu bilgiyi kim, ne zaman inceliyor? İş sahibi dönem sonunda komiteye sunar; komite temsilcisi dönem sonu toplantısında inceler
Hangi kararı etkiliyor? Hedefin tamamlanmış sayılıp sayılmayacağını, süre uzatımını ve yeni açılan hesapların da aynı kurala bağlanmasını

Görev ve başarı ölçütü

Görev: Seçtiğiniz iki hedef için belge yapısını, sorumluları ve kayıtları tablolara yazın.

Başarı ölçütü:

  1. Her belge belirli bir hedefe ve onun faaliyetine bağlı; hedeften kopuk belge yok.
  2. Her belgenin amacı ve bağlı işi yazılı; belge adı tek başına çıktı sayılmamış.
  3. Hazırlayan, sahip ve onaylayan yazılı; onaylayan ile işi uygulayan aynı kişi değil.
  4. Kayıt sütununda doldurulmuş form ya da sistem çıktısı yazılı; boş form kanıt olarak gösterilmemiş.
  5. Her kayıt için doğruladığı olgu açık; imzanın hangi beyana ait olduğu belirtilmiş.
  6. Mevcut belge ve kayıtlar (yedekleme günlüğü, Kerem’in notları gibi) neyi gösterip neyi göstermediğiyle değerlendirilmiş.
  7. Belge ve kayıtların yönetime hangi bilgiyi sağladığı iki üç cümleyle açıklanmış.

Belge yapısı tablosu

Hedefin kısa adı Belge türü Belge adı Amacı ve bağlı iş

Sorumluluk tablosu

Hedefin kısa adı Belge Hazırlayan Belge sahibi Onaylayan

Kayıt ve doğrulanan olgu tablosu

Hedefin kısa adı Bağlı kayıt Kayıtla doğrulanan olgu İmzanın beyanı (varsa)

Yönetim sistemiyle ilişki tablosu

Hedefin kısa adı Bu kayıtlar yönetime hangi bilgiyi sağlıyor? Bu bilgiyi kim, ne zaman inceliyor? Hangi kararı etkiliyor?

Çapraz kontrol: komşunuzun tablosunu sınayın

Başarı ölçütlerinin 1–5’ini komşunuzun belge yapısı, sorumluluk ve kayıt tablolarına uygulayın. Bulduğunuz her sorunu “satır numarası + sorun + öneri” olarak yazın.

Kayıtları okuma: beş durum hangi sınıfa girer?

Hesap Sahipliği Politikası yürürlüktedir: “Her ayrıcalıklı hesabın belgelenmiş bir iş sorumlusu bulunur.”

Uygunsuzluk: bir gereksinimin karşılanmaması. Eksik kanıt: kural karşılanmış olabilir, ama bunu gösterecek kayıt yok ya da kaydın gerekli bir alanı eksik. Ek bilgi ihtiyacı: kayıtlar tam, ama kararı vermek için sorulması gereken bir olgu kalıyor.

Durum Olgu
Yeni hesap Hesap listesinde geçen ay açılan “siparis_yonetici” hesabının iş sorumlusu alanı boş
Sözlü beyan BT uzmanı “iş sorumlusu boş olan iki hesabın doğrulama formunu aldım ve listeye işledim” diyor; doğrulama formu yok; hesap listesi dökümü bu iddiadan önceki tarihli
Tarihsiz form Yöneticinin imzaladığı doğrulama formunda hesap adı ve iş sorumlusu yazılı; form tarihsiz
Ayrılan sorumlu Hesap listesinde iş sorumlusu “D. Aksoy”; İK listesine göre D. Aksoy geçen ay işten ayrılmış
Tam kayıt Tarihli, imzalı doğrulama formu; hesap listesinde aynı ad; BT işlem kaydı aynı tarihli

Eldeki kayıtların desteklediği sonuçlara göre her durumu üç sınıftan birine ya da “karşılandığı kayıtla gösteriliyor” sınıfına yerleştirin ve gerekçesini yazın.

Durum Sınıf Gerekçe Gereken iş
Yeni hesap
Sözlü beyan
Tarihsiz form
Ayrılan sorumlu
Tam kayıt

Kısa aktarım: düzenli rapor isteği için zincir

Üst yönetim her güvenlik hedefi için bir iş sahibi ve düzenli rapor istiyor (yonetim-raporu). Bu isteği hedeften kayda uzanan bir zincire çevirin.

Halka Sizin yazacağınız
Hedef ifadesi (ölçütle)
Yazılı kural (hangi belge ne diyor?)
İş akışı (kim kimden ne alıyor?)
Uygulama kaydı ve doğruladığı olgu

Öz değerlendirme

  1. Başarı ölçütlerini satır satır sınayın.
  2. Bir belgeyi kaldırsanız hedef kanıtsız mı kalır, yoksa hiçbir şey değişmez mi?
  3. Hedeften kayda uzanan zinciri sesli olarak okuyabiliyor musunuz?