BGT 201 — Bilgi Güvenliği Yönetimi I
2026-11-17
ogrenci-iletisim, ders-notu, yetki-yonetimi), iş rolleri, beş kurumsal karar ilkesi ve çözümlü ogrenci-isleri rehber satırı.ogretim-elemani, bolum-baskani ve bt-yoneticisi rolleri için açık koşul ve gerekçelerle doldurulmuş rol–varlık–eylem–koşul matrisi ve sorumluluk zinciri.Kuzey Üniversitesi’nde ÖBS kullanımında bugüne kadar şu sorunlar gözlenmiştir:
Yönetim, tüm erişimleri rol–varlık–izin matrisi ile kurumsal kurallara bağlamak istemektedir.
ÖBS içerisinde yönetilen üç temel bilgi kaynağı ve kapsamları:
| Kısa ad | Bilgi kaynağı | Temsil ettiği içerik ve risk alanı |
|---|---|---|
ogrenci-iletisim (K-1) |
Öğrenci iletişim kayıtları | Program öğrencilerinin ev adresi, telefon numarası ve kişisel e-posta kayıtları. Gizlilik ve kişisel verilerin korunması önceliklidir. |
ders-notu (K-2) |
Ders başarı ve not kayıtları | BGT201, BLP1003 gibi derslerin ara sınav, final, harf notları ve resmi not düzeltme işlemleri. Bütünlük ve görev ayrılığı önceliklidir. |
yetki-yonetimi (K-3) |
Kullanıcı ve yetki tanımları | ÖBS kullanıcı hesapları, role atamalar, parola ilkeleri ve erişim izinlerini tutan yönetim kayıtları. Yetkilendirme bütünlüğü önceliklidir. |
Senaryoda tanımlı temel idari ve akademik roller:
| Kısa ad | Rol adı | Kurumdaki meşru iş ihtiyacı ve sınırları |
|---|---|---|
ogrenci-isleri (Öİ) |
Öğrenci İşleri Uzmanı | Sorumlu olduğu programın K-1 kayıtlarını günceller; mezuniyet ve kayıt kontrolü için yayımlanmış K-2 notlarını okur. |
ogretim-elemani (ÖE) |
Öğretim Elemanı | Yalnız resmi görevlendirildiği derslerin K-2 notlarını okur ve not girişi / düzeltme talebi hazırlar. K-1’e erişimi yoktur. |
bolum-baskani (BB) |
Bölüm Başkanı | Programındaki tüm derslerin K-2 kayıtlarını inceler; öğretim elemanlarının hazırladığı not düzeltmelerini onaylar. |
Senaryoda tanımlı teknik işletim ve üst onay rolleri:
| Kısa ad | Rol adı | Kurumdaki meşru iş ihtiyacı ve sınırları |
|---|---|---|
bt-yoneticisi (BT) |
BT Yetki Yöneticisi | Onaylanmış talepleri K-3 üzerinde uygular; K-1 ve K-2 içeriklerini doğrudan görüntüleme meşru hakkı yoktur. Kendi yetkisinde üst onay makamı BT Daire Başkanı / Genel Sekreterlik, uygulayıcı ise ikinci bağımsız sistem yöneticisidir. |
dekanlik-mudurluk (DM) |
Dekanlık / Müdürlük | Bölüm başkanının bizzat hazırladığı düzeltmelerde görev ayrılığı gereği bağımsız onay makamıdır. |
Kuzey Üniversitesi Yönetim Kurulu’nun onayladığı kurallar:
Kalan iki kural ve “Erişim Yok” ilkesi:
ogrenci-iletisim, ders-notu) okuma veya değiştirme izni verilemez.Kural: Matriste açıkça izin verilmeyen her hücreye “Erişim Yok” yazılır. Boş bırakmak belirsizliktir.
Erişim kuralını kuran dört temel bileşen ve yönetim zinciri:
ogrenci-isleri, ogretim-elemani, vb.).ogrenci-iletisim, ders-notu, yetki-yonetimi).Oku, Güncelle, Sil, Erişim Yok).ogrenci-isleri) matrisiAşağıdaki satırlar Öğrenci İşleri Uzmanı rolü için çözülmüş örnektir:
| Rol | Bilgi Varlığı | İzin / Eylem | Koşul ve Sorumluluk Zinciri |
|---|---|---|---|
ogrenci-isleri |
ogrenci-iletisim (K-1) |
Oku / Güncelle | Yalnız sorumlu program; Onay: Öİ Müdürü, Uyg: BT |
ogrenci-isleri |
ders-notu (K-2) |
Yalnızca Oku | Yalnız ilan edilmiş kesin notlar; Onay: Bölüm Bşk |
ogrenci-isleri |
ders-notu (K-2) |
Erişim Yok | Not düzeltme akademik yetkidir (Güncelle/Sil kapalı) |
ogrenci-isleri |
yetki-yonetimi (K-3) |
Erişim Yok | Kullanıcı yönetimi BT görevidir (Tüm eylemler kapalı) |
Rehber satırda sorumluluk ve kanıt nasıl işler?
İş İhtiyacı Doğar (Öİ göreve başlar)
↓
İş Onaylayıcısı (Öğrenci İşleri Müdürü yazılı talep ve atamayı onaylar)
↓
Teknik Uygulayıcı (BT Yetki Yöneticisi onay belgesini doğrular ve K-3'e rolü tanımlar)
↓
Sistem Kaydı ve Log (Öİ sisteme girip K-1 güncellediğinde zaman damgalı denetim izi oluşur)
Kurduğumuz matris, ISO/IEC 27001:2022 standardının yönetim ve kontrol gereksinimlerine karşılık gelir:
| Standart referansı | Bu uygulamadaki somut karşılığı |
|---|---|
| Madde 5.3 (Roller, sorumluluklar ve yetkiler) | Her rolün bilgi güvenliğine ilişkin yetki ve sorumluluk sınırlarının belirlenmesi. |
| Ek A 5.3 (Görevlerin ayrılması) | Notu hazırlayan ile onaylayanın, iş gerekçesini onaylayan ile teknik uygulayanın ayrılması. |
| Ek A 5.15 (Erişim kontrolü) | Varlıkların erişim kurallarının iş ve güvenlik gereksinimlerine göre matrise bağlanması. |
| Ek A 5.18 (Erişim hakları) | Erişim haklarının verilmesi, kısıtlanması, değiştirilmesi ve kaldırılması sürecinin işletilmesi. |
Kontrol numarası ezberlemek amaç değildir; kararın hangi riski önlediğini bilmek esastır.
Göreviniz: Kalan üç rol için matris şablonlarını doldurun:
ogretim-elemani (ÖE)bolum-baskani (BB)bt-yoneticisi (BT)Başarı ölçütleri:
ogretim-elemani)Aşağıdaki 4 sütunlu şablonu ogretim-elemani rolü için doldurun:
| Rol | Kaynak / Varlık | İzin / Eylem | Koşul, Onaylayıcı ve Uygulayıcı |
|---|---|---|---|
ogretim-elemani |
ogrenci-iletisim (K-1) |
||
ogretim-elemani |
ders-notu (K-2) — Giriş |
||
ogretim-elemani |
ders-notu (K-2) — Düzeltme |
||
ogretim-elemani |
ders-notu (K-2) — Onaylama / Silme |
||
ogretim-elemani |
yetki-yonetimi (K-3) |
İpucu: Öğretim elemanı kendi dersinin notunu girer; not düzeltmesinde hazırlayıcıdır ama onaylayıcı değildir.
bolum-baskani)Aşağıdaki 4 sütunlu şablonu bolum-baskani rolü için doldurun:
| Rol | Kaynak / Varlık | İzin / Eylem | Koşul, Onaylayıcı ve Uygulayıcı |
|---|---|---|---|
bolum-baskani |
ogrenci-iletisim (K-1) |
||
bolum-baskani |
ders-notu (K-2) — İnceleme |
||
bolum-baskani |
ders-notu (K-2) — Başkası düzeltirse |
||
bolum-baskani |
ders-notu (K-2) — Kendisi düzeltirse |
||
bolum-baskani |
yetki-yonetimi (K-3) |
İpucu: Bölüm başkanı hem yöneticidir hem öğretim elemanıdır. Kendi dersinin not düzeltmesinde bağımsız üst onaya dikkat edin.
bt-yoneticisi)Aşağıdaki 4 sütunlu şablonu bt-yoneticisi rolü için doldurun:
| Rol | Kaynak / Varlık | İzin / Eylem | Koşul, Onaylayıcı ve Uygulayıcı |
|---|---|---|---|
bt-yoneticisi |
ogrenci-iletisim (K-1) |
||
bt-yoneticisi |
ders-notu (K-2) |
||
bt-yoneticisi |
yetki-yonetimi (K-3) — Tanımlama / Değiştirme |
||
bt-yoneticisi |
yetki-yonetimi (K-3) — Kendi yetkisini onaylama |
İpucu: BT yöneticisi sistemi işletir ama verinin sahibi değildir. Kendi yetkisinde üst onay makamı ve ikinci uygulayıcı kuralını hatırlayınız.
Tablolarınızı teslim etmeden önce şu beş soruyu yanıtlayın: