Ağ Cihazları, Ethernet ve Yerel Ağ İletişimi

BLP 1003 — Bilgisayar Ağları

Öğr. Gör. Oktay Cesur

2026-09-21

Yerel Ağda Görev ve Teslim Problemi

Cihazları birbirine bağladık ve ortamın nasıl paylaşıldığını gördük.

Ağdaki her cihazın görevi nedir ve bir Ethernet iletisi doğru hedefe nasıl ulaşır?

  • İletişimi başlatan veya tüketen sistemler
  • Trafiğin iletilmesine aracılık eden cihazlar
  • Hedefi belirleyen adres bilgisi

Öğrenme Hedefleri

  • Uç sistemler ile ara ağ cihazlarını işlevlerine göre ayırmak
  • Temel ağ cihazlarını çözdükleri problemle eşleştirmek
  • Paylaşılan ve anahtarlamalı Ethernet’i collision davranışıyla karşılaştırmak
  • Ethernet frame’i ile MAC adresi arasındaki ilişkiyi açıklamak
  • Switch’in MAC öğrenme ve iletim kararını çözümlemek
  • Basit bir yerel ağdaki iletişim yolunu yorumlamak

Ağdaki İşlevsel Roller

Uç sistemler

  • İletişimi başlatır veya tüketir.
  • Kullanıcı verisini işler.
  • Bir ağ hizmetini sunabilir veya kullanabilir.

Ara ağ cihazları

  • Trafiğin aktarılmasına aracılık eder.
  • Bağlantıları veya ağları bir araya getirir.
  • İletim ve denetim kararları uygular.

Node, Host ve Uç Sistem

  • Node: Ağdaki bir bağlantı veya işlem noktası için kullanılan geniş terim
  • Uç sistem: İletişimin başladığı veya sonlandığı sistem
  • Host: Kapsamı kaynağa ve mimari bağlama göre değişebilen terim

Host teriminin kapsamı kullanılan kaynak ve mimari bağlama göre değişebilir.

İstemci ve Sunucu Rolleri

Aynı iki bilgisayarın dosya ve yazdırma hizmetlerinde istemci ve sunucu rollerini değiştirmesi

İstemci ve sunucu, sabit donanım türleri değil iletişim rolleridir.

NIC: Uç Sistem ile Ağ Arasındaki Arabirim

Uygulama ve işletim sisteminden ağ arabirimine ve iletim ortamına geçiş; aynı bilgisayarda ayrı kablolu ve kablosuz arabirimler

  • Fiziksel bağlantıyı sağlar.
  • Ethernet frame’lerinin gönderilmesine ve alınmasına katılır.
  • Bir cihazda birden fazla ağ arabirimi bulunabilir.
  • MAC adresi ağ arabirimiyle ilişkilidir.

Ağ Cihazlarına Neden İhtiyaç Duyulur?

Uç sistemleri, yerel ağ cihazlarını ve ağ sınırı cihazlarını çözdükleri işlevlere göre gruplayan şema

Repeater

Zayıflamış sayısal sinyalin repeater tarafından aynı bit örüntüsünü koruyarak yeniden üretilmesi

  • Fiziksel sinyalle ilgilenir.
  • Beklenen sinyal biçimini yeniden üretir.
  • Adres veya frame hedefi yorumlamaz.
  • Erişim mesafesini artırmak için kullanılmıştır.

Hub

Hub'ın PC-A'dan aldığı sinyali giriş portu dışındaki üç porta tekrarlaması ve tek ortak collision domain

  • Çok portlu repeater gibi çalışır.
  • Bir porttan gelen sinyali diğer portlara tekrarlar.
  • Bütün cihazlar aynı Ethernet ortamını paylaşır.
  • Ortak collision domain içinde CSMA/CD kullanılır.

Bridge

Bridge'in aynı segmentte kalan frame'i filtrelemesi ve farklı segmentteki hedefe yönelik frame'i iletmesi

  • Ethernet ortamını segmentlere ayırır.
  • Kaynak MAC adreslerinden konum bilgisi öğrenebilir.
  • Hedef MAC bilgisine göre frame’i iletir veya filtreler.
  • Gereksiz trafiğin her segmente geçmesini azaltır.

Switch

Dört ayrı bağlantılı switch'in port 1'den gelen frame'i MAC tablosundaki bilinen hedefe göre yalnız port 2'ye iletmesi

  • Ethernet frame’lerini portlar arasında iletir.
  • MAC adresleri ile portlar arasındaki ilişkileri öğrenir.
  • Hedef biliniyorsa ilgili porta iletim yapar.
  • Her uçla ayrı point-to-point bağlantı kurabilir.

Hub, Bridge ve Switch Gelişimi

Hub'ın trafiği bütün portlara tekrarlamasını, bridge'in segmentler arasında filtreleme yapmasını ve switch'in hedef porta iletimini karşılaştıran şema

Paylaşılan ve Anahtarlamalı Ethernet

Hub tabanlı paylaşılan half-duplex Ethernet ile switch tabanlı full-duplex Ethernet'i collision davranışı bakımından karşılaştıran şema

CSMA/CD Karar Akışı

Paylaşılan Ethernet'te ortamı dinleme, gönderme, collision algılama ve rastgele bekleyerek yeniden deneme akışı

Router

İki ayrı yerel ağdaki switch ve uç sistemlerin router'ın farklı arabirimleri üzerinden bağlanması

  • Farklı ağları birbirine bağlar.
  • Ağlar arasındaki paket iletimine aracılık eder.
  • Yerel switch ile aynı görevi üstlenmez.

Collision Domain ve Broadcast Domain

Hub, switch ve router'ın collision domain ve broadcast domain sınırlarına etkisini karşılaştıran şema

Access Point

Kablosuz bilgisayar ve telefonun access point üzerinden switch'e ve kablolu LAN'a bağlanması

  • Kablosuz istemcilerin yerel ağa katılmasını sağlar.
  • Kablosuz bağlantı ile kablolu LAN arasında erişim noktası oluşturur.
  • Router olmak zorunda değildir.

Firewall

Firewall'ın güvenlik politikasına göre bir iletişime izin verirken diğerini engellemesi

  • Ağ trafiğini belirlenen güvenlik politikasına göre denetler.
  • İzin verilen ve engellenen iletişimleri ayırır.
  • Donanım, yazılım veya birleşik cihaz işlevi olabilir.

Modem ve Erişim Teknolojisi

Modem veya erişim biriminin yerel bağlantı ile servis sağlayıcının erişim teknolojisi arasında uyarlama sağlaması

  • Yerel ağ ile erişim teknolojisi arasında gerekli uyarlamayı sağlar.
  • Kullanılan teknolojiye uygun sinyal veya iletişim biçimini üretir.
  • Tek başına “interneti dağıtan cihaz” anlamına gelmez.

Ethernet

Ethernet, kablolu yerel ağ iletişiminde kullanılan bir teknoloji ailesidir.

[Ethernet arayüzü] ── frame ── [Switch] ── frame ── [Ethernet arayüzü]
  • Yerel iletişim frame’ler hâlinde yürütülür.
  • Frame kaynak ve hedef MAC bilgisi taşır.
  • Switch frame’leri MAC bilgisine göre iletir.

Ethernet Frame

Ethernet frame alanlarını ve switch'in kaynak MAC ile hedef MAC alanlarını farklı amaçlarla kullanmasını gösteren şema

Frame Neden İki MAC Adresi Taşır?

Gönderici ve hedef ağ arabirimlerinin frame'in kaynak ve hedef MAC alanlarıyla eşleştirilmesi

  • Kaynak bilgisi frame’in hangi arayüzden geldiğini gösterir.
  • Hedef bilgisi yerel teslimin hangi arayüze yönelik olduğunu gösterir.
  • Switch iki alanı farklı amaçlarla kullanır.

MAC Adresi

00:1A:2B:3C:4D:5E
└──────┬──────┘
       48 bit
  • Ethernet arayüzüyle ilişkilidir.
  • Temel biçimi 48 bittir.
  • Genellikle altı hexadecimal ikiliyle gösterilir.
  • Yerel Ethernet tesliminde kullanılır.

MAC Adresinin Kaynağı

48 bitlik MAC adresinin OUI ve arayüze ayrılan bölümlerini, ağ arabirimiyle ilişkisini ve yazılımla değiştirilebilirliğini gösteren şema

Ethernet Hedefleme Biçimleri

Unicast'ın tek arayüzü, broadcast'ın tüm ilgili arayüzleri ve multicast'ın belirli alıcı grubunu hedeflemesi

Switch’in Temel Sorusu

Frame port 1'den geldi

Kaynak MAC: AA:AA:AA:AA:AA:AA
Hedef MAC:  BB:BB:BB:BB:BB:BB

Switch iki ayrı işlem yapar:

  1. Kaynak MAC adresinin yerini öğrenir.
  2. Hedef MAC adresine göre iletim kararı verir.

Kaynak MAC Adresinden Öğrenme

Switch'in gelen frame'in kaynak MAC alanını giriş portuyla eşleştirerek MAC tablosuna kayıt eklemesi

Switch adresi kaynak MAC alanından öğrenir.

Hedef MAC Adresini Arama

Hedef MAC tabloda mı?

Evet ──> Kayıtlı portu değerlendir
Hayır ─> Gelen port dışındaki uygun portlara ilet
  • Bilinen unicast hedef: ilgili porta iletim
  • Bilinmeyen unicast hedef: flooding
  • Broadcast hedef: uygun diğer portlara yayma

Bilinen ve Bilinmeyen Unicast

Aynı topolojide bilinen hedefe tek porttan iletim ve bilinmeyen hedefe giriş portu dışındaki portlardan flooding karşılaştırması

Broadcast Frame

Broadcast frame'in switch'te giriş portu dışındaki uygun portlara yayılması ve kaynak MAC kaydının öğrenilmesi

  • Frame bütün ilgili cihazlara yöneliktir.
  • Switch frame’i geldiği port dışındaki uygun portlara iletir.
  • Switch kaynak MAC adresini yine öğrenebilir.

Switch’in İki Frame ile Öğrenmesi

Switch'in PC-A'dan gelen ilk frame'de kaynak adresi öğrenip bilinmeyen hedefi yayması ve PC-B'nin yanıtında seçici iletime geçmesi

Switch Karar Akışı

Switch'in kaynak MAC ve giriş portunu öğrenmesinden sonra hedef MAC'e göre bilinen unicast, bilinmeyen unicast veya broadcast iletim kararı vermesi

Cihazların Aynı Ağ Üzerindeki Rolleri

Kablosuz istemci, AP, PC ve sunucunun yerel switch üzerinden bağlanması; router, firewall ve erişim biriminin ayrı işlevleri

  • NIC, uç sistemi Ethernet bağlantısına katar.
  • Switch, yerel frame’leri MAC bilgisine göre iletir.
  • Access point, kablosuz istemciyi LAN’a bağlar.
  • Router, farklı ağlar arasındaki iletişime aracılık eder.
  • Firewall, trafiğe güvenlik politikası uygular.
  • Modem, erişim teknolojisiyle gerekli uyarlamayı sağlar.

Yerel Ethernet İletişiminin Ana Zinciri

Uç sistemden başlayan Ethernet frame'inin switch'in kaynak öğrenme ve hedef arama işlemlerinden geçerek hedef arayüze ulaşması