Ağ Cihazları, Ethernet ve Yerel Ağ İletişimi

BLP 1003 — Bilgisayar Ağları

Öğr. Gör. Oktay Cesur

2026-09-21

Yerel Ağda Görev ve Teslim Problemi

Cihazları birbirine bağladık ve ortamın nasıl paylaşıldığını gördük.

Ağdaki her cihazın görevi nedir ve bir Ethernet iletisi doğru hedefe nasıl ulaşır?

  • İletişimi başlatan veya tüketen sistemler
  • Trafiğin iletilmesine aracılık eden cihazlar
  • Hedefi belirleyen adres bilgisi

Öğrenme Hedefleri

  • Uç sistemler ile ara ağ cihazlarını işlevlerine göre ayırmak
  • Temel ağ cihazlarını çözdükleri problemle eşleştirmek
  • Ethernet frame’i ile MAC adresi arasındaki ilişkiyi açıklamak
  • Switch’in MAC öğrenme ve iletim kararını çözümlemek
  • Basit bir yerel ağdaki iletişim yolunu yorumlamak

Ağdaki İşlevsel Roller

Uç sistemler

  • İletişimi başlatır veya tüketir.
  • Kullanıcı verisini işler.
  • Bir ağ hizmetini sunabilir veya kullanabilir.

Ara ağ cihazları

  • Trafiğin aktarılmasına aracılık eder.
  • Bağlantıları veya ağları bir araya getirir.
  • İletim ve denetim kararları uygular.

Node, Host ve Uç Sistem

  • Node: Ağdaki bir bağlantı veya işlem noktası için kullanılan geniş terim
  • Uç sistem: İletişimin başladığı veya sonlandığı sistem
  • Host: Kapsamı kaynağa ve mimari bağlama göre değişebilen terim

Host teriminin kapsamı kullanılan kaynak ve mimari bağlama göre değişebilir.

İstemci ve Sunucu Rolleri

Dosya hizmeti:       Bilgisayar A ──istek──> Bilgisayar B
                     istemci                 sunucu

Yazdırma hizmeti:    Bilgisayar B ──istek──> Bilgisayar A
                     istemci                 sunucu

İstemci ve sunucu, sabit donanım türleri değil iletişim rolleridir.

NIC: Uç Sistem ile Ağ Arasındaki Arabirim

[Uygulama ve işletim sistemi] ── [NIC / ağ arabirimi] ── [İletim ortamı]
  • Fiziksel bağlantıyı sağlar.
  • Ethernet frame’lerinin gönderilmesine ve alınmasına katılır.
  • Bir cihazda birden fazla ağ arabirimi bulunabilir.
  • MAC adresi ağ arabirimiyle ilişkilidir.

Ağ Cihazlarına Neden İhtiyaç Duyulur?

Ağdaki problem Gerekli işlev
Sinyalin erişim mesafesi Sinyali yeniden üretme
Birden fazla cihazı bağlama Bağlantıları bir araya getirme
Gereksiz trafiği azaltma Trafiği filtreleme
Yerel hedefe teslim MAC bilgisine göre iletme
Farklı ağları bağlama Ağlar arasında paket iletme
Kablosuz istemciyi LAN’a katma Kablosuz erişim sağlama
Trafiği denetleme Güvenlik politikası uygulama
Erişim teknolojisine bağlanma Sinyal ve iletişim uyarlaması

Repeater

zayıflayan sinyal ──> [ REPEATER ] ──> yeniden üretilen sinyal
  • Fiziksel sinyalle ilgilenir.
  • Beklenen sinyal biçimini yeniden üretir.
  • Adres veya frame hedefi yorumlamaz.
  • Erişim mesafesini artırmak için kullanılmıştır.

Hub

          [PC A]
             |
[PC B] ─── [HUB] ─── [PC C]
             |
          [PC D]
  • Çok portlu repeater gibi çalışır.
  • Bir porttan gelen sinyali diğer portlara tekrarlar.
  • Bütün cihazlar aynı Ethernet ortamını paylaşır.
  • Ortak collision domain içinde CSMA/CD kullanılır.

Bridge

[Ethernet segmenti A] ── [ BRIDGE ] ── [Ethernet segmenti B]
  • Ethernet ortamını segmentlere ayırır.
  • Kaynak MAC adreslerinden konum bilgisi öğrenebilir.
  • Hedef MAC bilgisine göre frame’i iletir veya filtreler.
  • Gereksiz trafiğin her segmente geçmesini azaltır.

Switch

           port 1 ── PC A
                  |
PC B ── port 2 [ SWITCH ] port 3 ── PC C
                  |
           port 4 ── PC D
  • Ethernet frame’lerini portlar arasında iletir.
  • MAC adresleri ile portlar arasındaki ilişkileri öğrenir.
  • Hedef biliniyorsa ilgili porta iletim yapar.
  • Her uçla ayrı point-to-point bağlantı kurabilir.

Hub, Bridge ve Switch Gelişimi

Yapı Temel davranış Sonuç
Hub Sinyali diğer portlara tekrarlar Ortak ortam ve gereksiz trafik
Bridge Segmentler arasında MAC’e göre filtreler Trafik segmentlere ayrılır
Switch Çok sayıda portta MAC tabanlı iletim yapar Port başına ayrı bağlantı

Router

[Yerel ağ A] ── [ ROUTER ] ── [Yerel ağ B]
  • Farklı ağları birbirine bağlar.
  • Ağlar arasındaki paket iletimine aracılık eder.
  • Yerel switch ile aynı görevi üstlenmez.

Access Point

[Kablosuz istemci] ))) [ ACCESS POINT ] ── [Switch] ── [LAN]
  • Kablosuz istemcilerin yerel ağa katılmasını sağlar.
  • Kablosuz bağlantı ile kablolu LAN arasında erişim noktası oluşturur.
  • Router olmak zorunda değildir.

Firewall

[Ağ / sistem] ── [ FIREWALL: güvenlik politikası ] ── [Diğer ağ / sistem]
  • Ağ trafiğini belirlenen güvenlik politikasına göre denetler.
  • İzin verilen ve engellenen iletişimleri ayırır.
  • Donanım, yazılım veya birleşik cihaz işlevi olabilir.

Modem ve Erişim Teknolojisi

[Yerel ağ] ── [ MODEM / erişim birimi ] ── [Servis sağlayıcı erişim ağı]
  • Yerel ağ ile erişim teknolojisi arasında gerekli uyarlamayı sağlar.
  • Kullanılan teknolojiye uygun sinyal veya iletişim biçimini üretir.
  • Tek başına “interneti dağıtan cihaz” anlamına gelmez.

Ethernet

Ethernet, kablolu yerel ağ iletişiminde kullanılan bir teknoloji ailesidir.

[Ethernet arayüzü] ── frame ── [Switch] ── frame ── [Ethernet arayüzü]
  • Yerel iletişim frame’ler hâlinde yürütülür.
  • Frame kaynak ve hedef MAC bilgisi taşır.
  • Switch frame’leri MAC bilgisine göre iletir.

Ethernet Frame

┌─────────────┬───────────┬─────────────┬─────────┬─────────┐
│ Hedef MAC   │ Kaynak MAC│ Type/Length │ Payload │   FCS   │
└─────────────┴───────────┴─────────────┴─────────┴─────────┘
  • Hedef MAC: Yerel teslimin hedefi
  • Kaynak MAC: Frame’i gönderen arayüz
  • Type/Length: Taşınan verinin türü veya uzunluk bilgisi
  • Payload: Taşınan veri
  • FCS: İletim hatalarını algılamaya yardımcı olan denetim bilgisi

Frame Neden İki MAC Adresi Taşır?

Kaynak MAC                      Hedef MAC
AA:AA:AA:AA:AA:AA              BB:BB:BB:BB:BB:BB
        \                         /
         └──── Ethernet frame ───┘
  • Kaynak bilgisi frame’in hangi arayüzden geldiğini gösterir.
  • Hedef bilgisi yerel teslimin hangi arayüze yönelik olduğunu gösterir.
  • Switch iki alanı farklı amaçlarla kullanır.

MAC Adresi

00:1A:2B:3C:4D:5E
└──────┬──────┘
       48 bit
  • Ethernet arayüzüyle ilişkilidir.
  • Temel biçimi 48 bittir.
  • Genellikle altı hexadecimal ikiliyle gösterilir.
  • Yerel Ethernet tesliminde kullanılır.

MAC Adresinin Kaynağı

00:1A:2B : 3C:4D:5E
   OUI      arayüze ayrılan bölüm
  • Evrensel olarak yönetilen adreslerde üreticiye ayrılan bir OUI bulunabilir.
  • Adres donanımla birlikte atanabilir.
  • Yazılım veya sanallaştırma ortamı farklı bir adres kullanabilir.

MAC adresi mutlak biçimde değişmez değildir.

Ethernet Hedefleme Biçimleri

Hedefleme Frame’in amacı Temel örnek
Unicast Tek bir hedef arayüze ulaşmak PC-A’dan PC-B’ye frame
Broadcast Yerel ağdaki bütün ilgili arayüzlere ulaşmak FF:FF:FF:FF:FF:FF
Multicast Belirli bir alıcı grubuna ulaşmak Gruba yönelik MAC hedefi

Switch’in Temel Sorusu

Frame port 1'den geldi

Kaynak MAC: AA:AA:AA:AA:AA:AA
Hedef MAC:  BB:BB:BB:BB:BB:BB

Switch iki ayrı işlem yapar:

  1. Kaynak MAC adresinin yerini öğrenir.
  2. Hedef MAC adresine göre iletim kararı verir.

Kaynak MAC Adresinden Öğrenme

PC-A ── port 1 ──> [ SWITCH ]

Gelen frame: kaynak MAC = AA:AA:AA:AA:AA:AA

MAC tablosu:
AA:AA:AA:AA:AA:AA  →  port 1

Switch adresi kaynak MAC alanından öğrenir.

Hedef MAC Adresini Arama

Hedef MAC tabloda mı?

Evet ──> Kayıtlı portu değerlendir
Hayır ─> Gelen port dışındaki uygun portlara ilet
  • Bilinen unicast hedef: ilgili porta iletim
  • Bilinmeyen unicast hedef: flooding
  • Broadcast hedef: uygun diğer portlara yayma

Bilinen ve Bilinmeyen Unicast

Bilinen hedef

AA... → port 1
BB... → port 2

Hedef BB... ise frame yalnız port 2’ye iletilir.

Bilinmeyen hedef

BB... → tabloda yok

Frame gelen port dışındaki uygun portlara iletilir.

Broadcast Frame

Hedef MAC = FF:FF:FF:FF:FF:FF

                ┌── PC-B
PC-A ── [ SWITCH ]
                ├── PC-C
                └── PC-D
  • Frame bütün ilgili cihazlara yöneliktir.
  • Switch frame’i geldiği port dışındaki uygun portlara iletir.
  • Switch kaynak MAC adresini yine öğrenebilir.

İlk Frame: PC-A’dan PC-B’ye

PC-A             SWITCH              PC-B       PC-C
AA... ──port 1── [     ] ──port 2── BB...       CC...
                     └─────port 3───────────────┘

Frame: kaynak AA... / hedef BB...
Başlangıç MAC tablosu: boş
  1. Switch AA... → port 1 ilişkisini öğrenir.
  2. BB... tabloda bulunmaz.
  3. Frame port 2 ve port 3’e iletilir.
  4. Yalnız PC-B frame’i hedef olarak kabul eder.

Yanıt Frame’i: PC-B’den PC-A’ya

PC-A             SWITCH              PC-B
AA... ──port 1── [     ] ──port 2── BB...

Frame: kaynak BB... / hedef AA...

MAC tablosu:
AA... → port 1
BB... → port 2
  1. Switch BB... → port 2 ilişkisini öğrenir.
  2. Hedef AA... tabloda bulunur.
  3. Yanıt yalnız port 1’e iletilir.

Switch Karar Akışı

Frame porta gelir
       ↓
Kaynak MAC + giriş portu öğrenilir veya güncellenir
       ↓
Hedef MAC tabloda aranır
       ↓
       ├─ Bilinen unicast ──> ilgili porta ilet
       ├─ Bilinmeyen unicast > diğer uygun portlara ilet
       └─ Broadcast ─────────> diğer uygun portlara ilet

Cihazların Aynı Ağ Üzerindeki Rolleri

Kablosuz istemci ))) Access Point ─┐
                                   |
PC ─ NIC ─────────────────────── Switch ── Firewall / Router ── Modem ── Erişim ağı
                                   |
Sunucu ─ NIC ──────────────────────┘
  • NIC, uç sistemi Ethernet bağlantısına katar.
  • Switch, yerel frame’leri MAC bilgisine göre iletir.
  • Access point, kablosuz istemciyi LAN’a bağlar.
  • Router, farklı ağlar arasındaki iletişime aracılık eder.
  • Firewall, trafiğe güvenlik politikası uygular.
  • Modem, erişim teknolojisiyle gerekli uyarlamayı sağlar.

Yerel Ethernet İletişiminin Ana Zinciri

uç sistem
   ↓
NIC ve MAC adresi
   ↓
Ethernet frame
   ↓
switch'in kaynak MAC öğrenmesi
   ↓
hedef MAC araması
   ↓
uygun porta iletim veya flooding
   ↓
hedef Ethernet arayüzü