Taşıma hizmeti baytları getirdi; uygulama ne yapacak?
- Tarayıcı “bana şu sayfayı ver” diyecek
- Sunucu “bulamadım” ya da “hazır” diyecek
Uygulama protokolü, iki uygulama için şunları tanımlar:
- Ne isteyecekleri
- Hangi biçimde isteyecekleri
- Nasıl yanıtlayacakları
Ağa hazırlanma → Web → Dosya → E-posta → Uzaktan erişim ve yönetim
DHCP: ayarları edinmek
Ağa yeni katılan bilgisayarın henüz kullanılabilir yapılandırması yok.
| IPv4 adresi |
Arayüzü adresler |
| Alt ağ maskesi |
Hedefin aynı alt ağda olup olmadığını değerlendirmeye yarar |
| Varsayılan ağ geçidi |
Başka ağdaki hedefe giderken çıkış yolu |
| DNS sunucusu adresi |
İsim sorularının gönderileceği yer |
| Kiralama süresi |
Adresin ne kadar süre kullanılabileceği |
DHCP: dört mesaj (DORA)
DNS: isimden adrese
ders.test → 192.168.10.20 (laboratuvar kaydı)
İstemci ── ad sorgusu ──> DNS çözümleyici (192.168.10.53)
İstemci <── adres yanıtı ─ DNS çözümleyici
Sorgu çözümleyiciye gider. Yanıt, web sunucusunun adresidir.
DNS: önbellek, kayıt türleri, taşıma
- Yanıt önbelleğe alınır ve kaydın TTL’si boyunca yeniden sorulmaz.
- A kaydı: ad → IPv4 adresi (bir ad için birden fazla adres dönebilir).
- MX kaydı: alan adına gelen postayı hangi sunucu kabul eder.
- Port 53; kısa sorgular UDP üzerinden yapılabilir, TCP desteği de gereklidir.
DNS TTL’si ≠ IP paketindeki TTL alanı.
404 aldım: bağlantı kurulamadı mı?
Ethernet / IP ✔ paket ulaştı
TCP ✔ bağlantı kuruldu
HTTP ✔ yanıt alındı: 404
Kaynak ✘ istenen kaynak sağlanmadı
404, iletişimin kurulamadığını söylemez.
HTTPS: TLS ile koruma
HTTP verisi → TLS koruması → TCP → IP
| Gizlilik |
Başkası okuyamaz |
| Bütünlük |
Değişirse fark edilir |
| Sunucu kimliği |
Sertifika ile gerçekten ders.test ile mi konuşuluyor |
HTTPS = TLS ile korunan HTTP. Yaygın port: 443.
Veri bağlantısını kim başlatıyor?
E-posta: üç ayrı iş
Gönderen istemci ──SMTP──> Gönderenin posta sunucusu ──SMTP──> Alıcının posta sunucusu
│
alıcının posta kutusu
│
Alıcı istemci <──────────── POP3 veya IMAP ─────────────────────────┘
- Sunucuya teslim (SMTP)
- Sunucular arasında aktarım (SMTP)
- Posta kutusuna erişim (POP3 / IMAP)
SMTP: mesajı teslim etmek
- Gönderici kendini tanıtır
- Gönderici ve alıcı adreslerini bildirir
- İçeriği iletir
- Karşıdaki sunucu her aşamaya yanıt verir.
- Alıcının alan adı için MX kaydı ile sunucu bulunur.
- Sunucular arası aktarım: TCP 25
- Kullanıcının iletiyi gönderim hizmetine sunması: 587
SMTP onayı = sunucunun sorumluluğu aldığı; alıcının okuduğu değil.
POP3 ve IMAP: posta kutusuna erişmek
Uzak oturum: Telnet ve SSH
| Port |
TCP 23 |
TCP 22 |
| Oturum verisi |
Parola dahil şifresiz |
Korunan kanal |
SSH, SFTP gibi başka kanalları da taşıyabilir.
SSH’de iki ayrı soru
- Hangi sunucuyla konuşuyorum? → anahtar alışverişi, sunucu kimliğinin denetimi
- Bu sunucuya hangi kullanıcı olarak girebilirim? → parola veya açık anahtar ile kullanıcı doğrulaması
- Oturum ya da komut kanalı açılır.
Birinci soru sunucuyu, ikinci soru kullanıcıyı doğrular.
SNMP: sorgu ve bildirim
Yönetici ── "arayüz 3'ün gelen bayt sayısı nedir?" ──> Ajan (switch)
Yönetici <── "984 312 bayt" ────────────────────────── Ajan
Ajan ── bildirim (trap): "bağlantı koptu" ──> Yönetici
- Sorgu yöneticiden başlar; bildirim ajandan başlar.
- Sorgu → ajanın UDP 161’ine; trap → yöneticinin UDP 162’sine.
Sayaçtan hıza
Bir sayfanın açılması: hepsini birleştirelim
Kendinizi sınayın
- Ping çalışıyor ama tarayıcı 404 alıyor. Hangi aşamalar başarılı, hangisi sağlanamadı?
- DNS yanıt verdi. Web sunucusunun çalıştığı kesin mi?
- Bir sunucu
Ack=1100 gönderdi. 1100 segment mi alındı?
- SFTP ile FTPS aynı şey mi?
- Sunucuyu uzaktan yönetmek için neden Telnet yerine SSH?
- Telefonda okunan e-posta bilgisayarda da okunmuş görünüyor. Hangi protokol bunu sağlıyor olabilir?