Parçaların bütün içindeki yerini belirleyen bilgi gerekir.
Sıra, eksiklik ve bozulma aynı sorun mu?
Sorun
Gereken iş
Farklı sıra
Bütün içindeki konumu belirleme
Eksik veri
Eksikliği saptama ve tamamlama
Bozulmuş veri
Hata denetimi
Gönderici alıcıdan hızlıysa?
Alıcının kapasitesine göre gönderimi düzenlemek, kayıp veriyi tamamlamaktan farklı bir iştir.
Bir yöntemi değiştirmek bütün sistemi değiştirmeli mi?
İki uçta kim kiminle konuşur?
Hizmet, arayüz ve protokol
OSI neyi modeller?
OSI, iletişim sorumluluklarını yedi katmanda açıklayan bir referans modelidir.
Model, görevleri ayırır.
Protokol, mesaj biçimini ve alışveriş kurallarını belirler.
Gerçek başlıkları kullanılan protokoller belirler.
Uygulama: mesajın amacı
Soru: Ne hakkında, hangi mesajlarla konuşuyoruz?
Web istemcisi ── kaynak isteği ──> Web sunucusuWeb istemcisi <──── yanıt ─────── Web sunucusu
HTTP gibi uygulama protokolleri, iki tarafın kullandığı mesajları düzenler.
[7 Uygulama] 6 5 4 3 2 1
Sunum: aynı A, farklı byte’lar
Soru: Veriyi aynı biçimde yorumluyor muyuz?
Karakter
Kodlama
Onaltılık byte gösterimi
A
UTF-8
41
A
UTF-16BE
00 41
Anlam aynı; temsil farklı.
7 [6 Sunum] 5 4 3 2 1
Oturum: etkileşimin düzenlenmesi
Soru: Süren etkileşim nasıl düzenleniyor?
Diyalog ve işlem sırası
Uzun etkileşimde devam noktalarının izlenmesi
İşlem ilerler → Durum kaydedilir → Kesinti → Uygun noktadan devam
7 6 [5 Oturum] 4 3 2 1
Taşıma: hangi iletişim, hangi teslim hizmeti?
Soru: Hangi uygulama iletişimine hangi teslim hizmeti?
Hedef bilgisayar ├─ Bir uygulama iletişimi └─ Başka bir uygulama iletişimi
Port bilgisi uygulama iletişimlerini ayırt etmeye katılır.
Teslim hizmeti: sıralı ve güvenilir teslim, alıcı kapasitesine uyma (akış kontrolü).
7 6 5 [4 Taşıma] 3 2 1
Ağ: mantıksal hedef uç
Soru: Hedef uç sisteme nasıl taşınacak?
Kaynak uç ───── mantıksal hedef adresi ─────> Hedef uç
IP, mantıksal adres örneğidir.
Router ağ katmanı bilgisiyle iletim yapar.
7 6 5 4 [3 Ağ] 2 1
Veri bağlantısı: yerel teslim
Soru: Bağlantıda hangi arayüze teslim edilecek?
Ethernet frame'iKaynak MAC | Hedef MAC | Taşınan veri | Hata denetimi
Switch kaynak MAC’ten öğrenir, hedef MAC’e göre iletir.
7 6 5 4 3 [2 Veri bağlantısı] 1
Fiziksel: bitlerin ortamda temsili
Soru: Bitler hangi sinyallerle aktarılacak?
Bitler → Elektriksel / optik / radyo sinyalleri → Bitler
Temsil ve zamanlama iki tarafta uyumlu olmalıdır.
7 6 5 4 3 2 [1 Fiziksel]
Yedi katman, yedi sorumluluk sorusu
MAC, IP ve port aynı soruyu mu cevaplar?
Merhaba yola çıkıyor: 7 Uygulama
7 Uygulama [HTTP|Merhaba]6 Sunum5 Oturum4 Taşıma3 Ağ2 Veri bağlantısı1 Fiziksel
Merhaba, uygulama protokolünün bilgisiyle birlikte hazırlanır.
Merhaba yola çıkıyor: 6 Sunum
7 Uygulama [HTTP|Merhaba]6 Sunum [Sunum|HTTP|Merhaba]5 Oturum4 Taşıma3 Ağ2 Veri bağlantısı1 Fiziksel
Sunum bilgisi, verinin hangi biçimde yorumlanacağını belirtir.
Merhaba yola çıkıyor: 5 Oturum
7 Uygulama [HTTP|Merhaba]6 Sunum [Sunum|HTTP|Merhaba]5 Oturum [Oturum|Sunum|HTTP|Merhaba]4 Taşıma3 Ağ2 Veri bağlantısı1 Fiziksel
Oturum bilgisi, süren etkileşimin düzenlenmesine hizmet eder.
Merhaba yola çıkıyor: 4 Taşıma
7 Uygulama [HTTP|Merhaba]6 Sunum [Sunum|HTTP|Merhaba]5 Oturum [Oturum|Sunum|HTTP|Merhaba]4 Taşıma [Port|Oturum|Sunum|HTTP|Merhaba]3 Ağ2 Veri bağlantısı1 Fiziksel
Port bilgileri, uygulama iletişimlerini ayırt etmeye katılır.
Merhaba yola çıkıyor: 3 Ağ
7 Uygulama [HTTP|Merhaba]6 Sunum [Sunum|HTTP|Merhaba]5 Oturum [Oturum|Sunum|HTTP|Merhaba]4 Taşıma [Port|Oturum|Sunum|HTTP|Merhaba]3 Ağ [IP|Port|Oturum|Sunum|HTTP|Merhaba]2 Veri bağlantısı1 Fiziksel
IP adresleri, hedef uç sistemi belirtir.
Merhaba yola çıkıyor: 2 Veri bağlantısı
7 Uygulama [HTTP|Merhaba]6 Sunum [Sunum|HTTP|Merhaba]5 Oturum [Oturum|Sunum|HTTP|Merhaba]4 Taşıma [Port|Oturum|Sunum|HTTP|Merhaba]3 Ağ [IP|Port|Oturum|Sunum|HTTP|Merhaba]2 Veri bağlantısı [MAC|IP|Port|Oturum|Sunum|HTTP|Merhaba|FCS]1 Fiziksel
MAC adresleri yerel teslimi, FCS bozulma denetimini sağlar.
Merhaba yola çıkıyor: 1 Fiziksel
7 Uygulama [HTTP|Merhaba]6 Sunum [Sunum|HTTP|Merhaba]5 Oturum [Oturum|Sunum|HTTP|Merhaba]4 Taşıma [Port|Oturum|Sunum|HTTP|Merhaba]3 Ağ [IP|Port|Oturum|Sunum|HTTP|Merhaba]2 Veri bağlantısı [MAC|IP|Port|Oturum|Sunum|HTTP|Merhaba|FCS]1 Fiziksel … 1 0 1 1 0 0 1 0 … (bitler → sinyaller)
Frame’in bitleri sinyallere dönüşerek ortamda taşınır.
OSI zinciri ile gerçek başlıklar
OSI gösterimi: MAC | IP | Port | Oturum | Sunum | HTTP | Merhaba | FCSSık görülen: Ethernet | IP | TCP | HTTP | Merhaba | FCS
OSI gösterimi, her katmanın bir bilgi eklediği ideal zincirdir.
Gerçek başlıkları kullanılan protokoller belirler.
Sunum ve oturum görevleri çoğunlukla uygulama içinde yürür.
Birimin içindeki başlık ve yük
Kapsülleme: aynı mesaj, iç içe birimler
Aynı veri neden farklı adlarla anılır?
Bağlam
Birim
Uygulama
Mesaj
TCP
Segment
UDP
Datagram
IP
Paket / IP datagramı
Ethernet
Frame / çerçeve
Alıcıda çözümleme
Ethernet’in yükü yalnız Merhaba mı?
Ethernet başlığı | IP başlığı | Taşıma başlığı | Merhaba | FCS └──────── Ethernet yükü ──────────────┘
Yükün sınırı, baktığımız protokole bağlıdır.
Switch Merhaba’yı anlamadan nasıl iletir?
A ─── Switch ─── B | Kaynak MAC + giriş portu → öğrenme Hedef MAC → iletim kararı
Uç sistem ve ara cihazın görevi
İletişimi gerekçesiyle açıklayalım
Parçaların farklı sırayla gelmesi ve bir parçanın eksik olması nasıl ayrılır?
Hizmet korunurken kullanılan yöntem değişebilir mi?
MAC, IP ve port hangi farklı sorulara cevap verir?
Ethernet yükünde hangi üst birimler bulunur?
Switch mesajın anlamını bilmeden hangi bilgiyle karar verir?
Kaynaklar
Oktay Cesur, OSI ders slaytları: slayt 2–24 ve 29.
Tanenbaum ve Wetherall, Computer Networks, 5. baskı: Bölüm 1, §1.3–1.4.1, yerel PDF 29–45.
Forouzan, Data Communications and Networking, 5. baskı: Bölüm 2, yerel PDF 2–13.
Kurose ve Ross, Computer Networking: A Top-Down Approach, 8. baskı: Bölüm 1, §1.5, yerel PDF 47–54.