Özel IP kullanan cihazlar internete nasıl çıkar?

BLP 1003 — Bilgisayar Ağları · 12. hafta · Not 12.1

Öğr. Gör. Oktay Cesur

2026-11-09

İki bilgisayar, tek dış adres

  • A: 192.168.10.11, B: 192.168.10.12
  • İkisi de aynı web sunucusuna bağlanıyor: 203.0.113.80, TCP 443 (dokümantasyon bloğundan örnek adres)
  • Kurumun çıkışında kullanılan genel adres tek: 198.51.100.7 (dokümantasyon bloğundan örnek adres)

Sunucudan dönen yanıt A’ya mı gidecek, B’ye mi?

Özel adresler internette neden yönlendirilmez?

Özel blok Aralık
10.0.0.0/8 10.0.0.0 – 10.255.255.255
172.16.0.0/12 172.16.0.0 – 172.31.255.255
192.168.0.0/16 192.168.0.0 – 192.168.255.255
  • RFC 1918 blokları ayrı kurumlarda yeniden kullanılır
  • İnternetteki yönlendiriciler bu adreslere giden paketler için tek bir “doğru” yön bilmez
  • Özel kaynak adresli bir paket genel internete çıkarken yanıtın döneceği tek bir rota olmadığı için çıkışta kaynak adresinin yeniden yazılması gerekir; yalnız kurum içinde kalan trafikte bu çeviri gerekmez

NAT ve PAT: ne dönüştürülüyor?

NAT (ağ adresi çevirisi): paket bir yönlendiriciden geçerken başlıktaki IP adreslerinden birini yeniden yazma işlemi. PAT (NAPT): aynı işlemin, adresle birlikte TCP/UDP portunu da yazan ve tablodaki kayıtla yanıtı geri eşleyen biçimi.

NAT PAT (NAPT)
Dönüştürülen alan IP adresi IP adresi ve TCP/UDP portu
Tipik kullanım İç adres ↔︎ genel adres havuzundan bir adres Çok sayıda iç bağlantı ↔︎ tek genel adres
Cisco IOS dinamik çeviri yapılandırması overload olmadan (havuzdan bire bir) overload (çoklu çıkış)
  • ICMP sorgularında port yoktur; eşleme için sorgu kimliği (query identifier) kullanılabilir
  • overload görmemek, çevirinin yalnız IP eşlemesi olduğunu tek başına göstermez: elle yazılan port eşlemeleri de overload taşımaz

Yalnız adresi değiştirseydik?

İstemci Router’a giren kaynak Yalnız IP değişseydi çıkan kaynak Hedef
A 192.168.10.11:51000 198.51.100.7:51000 203.0.113.80:443
B 192.168.10.12:51000 198.51.100.7:51000 203.0.113.80:443

Dışarıdan bakınca iki bağlantı aynı görünür.

Kaynak port, istemcinin işletim sisteminin bu bağlantı için seçtiği geçici numaradır; hedef port (443) sunucudaki HTTPS hizmetinin kapısıdır.

Bir TCP bağlantısını birlikte tanımlayan alanlar: protokol, kaynak IP:port, hedef IP:port.

PAT tablosu: iki bağlantı, iki ayrı kayıt

Protokol İç kaynak Dışarıdan görünen kaynak Hedef
TCP 192.168.10.11:51000 198.51.100.7:40001 203.0.113.80:443
TCP 192.168.10.12:51000 198.51.100.7:40002 203.0.113.80:443

A ve B bilgisayarlarının gidiş ve dönüş yolu: router her bağlantı için ayrı bir PAT kaydı tutar, dönüşte kaydı kullanarak hedefi geri çevirir

Şekilde üstteki satır A’nın, alttaki satır B’nin yoludur; düz oklar gidişi, kesikli oklar dönüşü gösterir. Dış portlar 40001 ve 40002 örnek değerlerdir: cihaz atar, çakışma yoksa iç port aynı kalabilir.

Aynı kayıt, cihazın diliyle

Router çıktıları bu kaydı dört alanla anlatır:

Cihazdaki ad Bu tablodaki karşılığı (A’nın bağlantısı)
Inside local 192.168.10.11:51000 — iç kaynak
Inside global 198.51.100.7:40001 — dışarıdan görünen kaynak
Outside local 203.0.113.80:443 — hedefin iç taraftan görünümü
Outside global 203.0.113.80:443 — hedefin dış taraftan görünümü

Aşağıdaki satır açık işaretli temsili bir örnektir; çalışan cihazdan alınmış çıktı değildir. Alışılmış IOS sütun sırasıyla:

Pro Inside global      Inside local       Outside local      Outside global
tcp 198.51.100.7:40001 192.168.10.11:51000 203.0.113.80:443  203.0.113.80:443

Kendi çıktınızda sırayı ezberlemeyin; sütun başlığını okuyun. Inside global, iç adresin dışarıdan görünen hâlidir.

Gidiş: ilk istek

Aşama Kaynak Hedef
A’nın gönderdiği 192.168.10.11:51000 203.0.113.80:443
Router’ın dışarı çıkardığı 198.51.100.7:40001 203.0.113.80:443
  • Router eşlemeyi tabloya yazar
  • Yalnız kaynak alanları değişir; hedef olduğu gibi gider
  • Cihaz diliyle: Inside local 192.168.10.11:51000 → Inside global 198.51.100.7:40001

Dönüş: yanıt tabloya bakarak teslim edilir

Aşama Kaynak Hedef
Sunucunun dışarıdan gönderdiği 203.0.113.80:443 198.51.100.7:40001
Router’ın A’ya ilettiği 203.0.113.80:443 192.168.10.11:51000

40002 hedefli yanıt → B (192.168.10.12:51000)

Cihaz diliyle: Inside global 198.51.100.7:40001 → Inside local 192.168.10.11:51000. Şekilde kesikli oklar bu yolu gösterir.

Kaydı olmayan paket

Dışarıdan 198.51.100.7:40009 hedefine, daha önce açılmış bir kaydı olmayan bir TCP paketi gelirse?

Eşleşen kayıt yoktur. Router bir iç cihaz seçmez ve paketi iç ağa iletmez.

Kayıtlar bağlantı kapanınca veya zaman aşımı dolunca silinir. Bu davranış bir erişim politikası (ACL) kararı değildir; teslim edilecek bir kayıt bulunmamasının sonucudur.

Dört ayrı soru, dört ayrı mekanizma

Soru Mekanizma
Paket hangi yöne gidecek? Yönlendirme
Hangi adres/port yazılacak? NAT/PAT
Bu trafiğe izin var mı? ACL / güvenlik duvarı
İçerik yolda okunabilir mi? Şifreleme (uygulama içeriğinde TLS)

PAT şifreleme yapmaz, izin vermez ya da engellemez; iç adresin dışarıda görünmemesi içeriği gizlemez.

Eşlemeyi tamamla

Üçüncü bilgisayar 192.168.10.13:51000 adresinden aynı sunucuya bağlansın; router dış port olarak 40003 atasın.

  1. Dışarı çıkan paketin kaynağı nedir?
  2. Üçüncü bilgisayara ait yanıt, router’dan iç ağa çıkarken hedefi nedir?
  3. Sunucudan 198.51.100.7:40002 hedefine gelen yanıt hangi bilgisayara gider?
  4. Üçüncü bilgisayarın bağlantısı için Inside local, Inside global, Outside local ve Outside global alanlarını yazın.

Özet

  • Özel kaynak adresli paket genel internete çıkacaksa yanıt için tek bir rota yoktur; NAT/PAT yapılandırılmışsa çıkışta kaynak adresi yeniden yazılır, çeviri yokken kaynak adres aynı kalır
  • PAT, TCP/UDP’de bağlantıyı dış kaynak portuyla tekil tutar; çakışma yoksa iç port aynı kalabilir, çakışma varsa port değişir ve çok sayıda iç bağlantı tek genel adreste ayrılır
  • Router her bağlantı için eşleme kaydı tutar; yanıt bu kayıtla doğru istemciye döner
  • NAT/PAT, yönlendirme, ACL ve şifreleme ayrı sorulara cevap verir