BLP 1003 — Bilgisayar Ağları · 10. hafta · Not 10.3
2026-11-09
Bir router’ın tablosunda şu satır var:
203.0.113.0/24 → sonraki atlama 10.30.1.2
Paket geldiğinde bu kaydı kullanmak kolay. Asıl sorular:
| Kaynak | Tabloya katkısı | Bağlantı değişirse |
|---|---|---|
| Doğrudan bağlı ağ | Etkin arayüzün ağı (10.30.1.1/30 → 10.30.1.0/30) |
Arayüz kapanınca kayıt kaybolur |
| Statik rota | Yönetici hedefi ve sonraki atlamayı yazar | Sonraki atlama erişilebiliyorsa kalır; yolun ilerisindeki kopmayı kendisi düzeltmez |
| Dinamik yönlendirme | Router’lar erişilebilirlik veya bağlantı bilgisini paylaşır | Öğrenilen değişiklikle ilgili kayıt yenilenir |
Bu sahnede RA, RB, RC ve RD dört ayrı router’dır (uç bilgisayar değildir). Hedef önek 203.0.113.0/24, RC’nin arkasındadır. Bağlantı maliyetleri örnek bir ölçüttür.
RA, RB, RC ve RD router’ları bir elmas oluşturur. Üst yol RA–RB–RC iki bağlantı ve toplam maliyet 2, alt yol RA–RD–RC toplam maliyet 4. RA’nın sonraki atlama adaylarından biri RB (10.30.1.2), diğeri RD (10.30.3.2) adresidir.
Şekil arıza öncesi durumu gösterir.
203.0.113.0/24 önekine doğrudan bağlıdır.10.30.1.0/30, RB–RC 10.30.2.0/30, RA–RD 10.30.3.0/30, RD–RC 10.30.4.0/30.RA’da elle yazılmış kayıt:
203.0.113.0/24 → 10.30.1.2 (RB)
RB–RC bağlantısı koptu.
10.30.1.2 hâlâ bu bağlantıda olduğu için kayıt tabloda durur.Yönetici düzeltirse yeni kayıt 203.0.113.0/24 → 10.30.3.2 (RD) olur. O zamana kadar RA, kopuk yola göndermeyi sürdürür.
Dinamik yönlendirme: router’ların yönlendirme protokolüyle erişilebilirlik bilgisi paylaşarak tablolarını kendilerinin oluşturması ve güncellemesi.
Neden? Yol sayısı ve değişiklik arttıkça elle bakım yetişmez; bağlantı kopunca alternatif yola geçiş insan müdahalesini beklememeli.
Yakınsama: bir değişiklikten sonra ilgili router’ların güncel duruma uygun bilgiye ulaşması süreci. Yakınsama anlık değildir.
İki ayrı süreç: rota öğrenimi paket gelmeden önce, bilgi paylaşımıyla yapılır; paket iletimi ise o an tabloda ne varsa onunla yapılır. Dinamik yönlendirme, her pakette yeni yol aramak anlamına gelmez.
Bağlantı maliyetini ölçüt alan bir protokolle, RA’nın bakış açısıyla sıra:
| Aşama | Ne olur? | RA’nın 203.0.113.0/24 kaydı |
|---|---|---|
| 0. Arıza öncesi | RC, bağlı öneki duyurur. RA, maliyeti 2 olan RB yolunu seçer; maliyeti 4 olan RD yolu da bilinir | → RB (10.30.1.2), maliyet 2 |
| 1. Arıza | RB–RC kopar. RB, RC yönüne çıkamaz. RA arızayı öğrenmemiştir | → RB (10.30.1.2), maliyet 2 |
| 2. Güncelleme bilgisi | RB yolunun kalktığı bilgisi RA’ya ulaşır | RB yolu geçersiz |
| 3. Yeni kayıt | RA, bilinen RD yolunu kullanır | → RD (10.30.3.2), maliyet 4 |
Tablodaki 2 ve 4, şemadaki bağlantı maliyetlerinin toplamıdır.
Aşama 1 ile 2 arasında RA hâlâ RB’ye gönderir ve RB paketleri düşürür: yakınsama süresince geçici kayıp olur. Aşama 3’ten sonra gelen yeni paketler güncel kayda göre RD (10.30.3.2) üzerinden iletilir; hedef IP adresi aynı öneğe aittir, RA’nın değiştirdiği şey sonraki atlamadır.
Bir kurum kendi router’ları arasında aynı örnekteki gibi bilgi aktarır. İki temel yaklaşım iki ayrı ölçüte dayanır:
Örnek ağdaki 2’ye karşı 4 karşılaştırması bağlantı maliyeti toplamıdır. Atlama sayısıyla ölçülürse RA–RB–RC ve RA–RD–RC yollarının ikisi de 2 atlamadır ve eşit görünür.
| Yaklaşım | Router ne paylaşır? | Ölçüt | Örnek ağda |
|---|---|---|---|
| Distance-vector (RIP) | Hedeflere uzaklık bilgisini komşularına | Atlama sayısı | RB, RA’ya “hedefe bir bağlantı uzaklığındayım” der; RA kendi bağlantısını ekleyip iki hesaplar. RD yolu da iki atlamadır: iki yol eşit görünür |
| Link-state (OSPF) | Kendi bağlantılarının durumunu diğer router’lara | Bağlantı maliyeti | Her router bağlantıları toplayıp ağın haritasını çıkarır, yolu kendi hesaplar: RB yolu 1+1 = 2, RD yolu 2+2 = 4, RB yolu seçilir |
İkisinde de amaç: değişen ağda kullanılabilir rotalar bulmak. “En iyi yol”, kullanılan ölçüte göre belirlenir.
Otonom sistem (AS): ortak bir yönlendirme politikası altında tek bir yönetimin işlettiği ağlar bütünü (bir ISS ya da bir kurum ağı). Her AS bir numara taşır.
BGP: otonom sistemler arasında ağ öneklerine erişilebilirlik bilgisi aktaran protokol (RFC 4271).
Neden RIP veya OSPF yetmez? İnternet binlerce bağımsız işletmeciden oluşur. Her işletmeci kendi iç haritasını başkalarıyla paylaşmak istemez, kendi ticari ve güvenlik kurallarını uygulamak ister; tek bir ortak harita ve tek bir maliyet ölçütü bu ölçekte işlemez.
Mekanizma: bir AS, sahibi olduğu ya da taşımayı kabul ettiği öneki, politikası izin verdiği komşu AS’lere duyurur. Duyuru, önekin yanında hangi AS’lerden geçildiğini de taşır; bu bilgi döngüleri ayıklamaya ve politika uygulamaya yarar. Yol seçimi yalnız mesafeye değil, işletmecinin politikasına da dayanır.
RIP ve OSPF bir AS’nin içindeki yollarda, BGP AS’ler arasındaki erişilebilirlik duyurusunda kullanılır. Birbirinin alternatifi değildirler.
Üç otonom sistem. Numaralar dokümantasyon için ayrılmış AS numaralarıdır. 203.0.113.0/24 AS64498’dedir; şema bu öneğin gerçek internet duyurusu değildir.
AS64498 kendi önekini AS64497’ye duyurur, AS64497 politikası izin verirse AS64496’ya aktarır; AS64496 tabloya yazar; ancak ondan sonra AS64496’dan gelen paketler AS64497 üzerinden AS64498’e iletilir. Duyuru oku ile paket oku ters yönlerdedir.
Şekilde kesikli oklar duyuruyu, kalın sürekli oklar veri paketini gösterir.
203.0.113.0/24 önekine kendi ağından ulaşılabildiğini duyurur.IP adres kaynaklarının koordinasyonu kabaca şöyle işler: IANA → bölgesel internet kayıt kuruluşları (RIPE NCC gibi) → ISS ve ağ işletmecileri.
| Soru | Cevabı veren bilgi |
|---|---|
| Bu blok hangi kuruluşa tahsis edilmiş? | Adres tahsis/kayıt sistemi |
| Router bu hedefe hangi komşu üzerinden paket gönderecek? | Öğrenilmiş ve seçilmiş rotalar |
Router, tahsis kaydına değil, tablosundaki rotalara bakar. Bir bloğun bir ülkedeki kuruluşa tahsis edilmiş olması, paketin o ülkeye gideceği anlamına gelmez.
Önceki slaytlardaki örnekleri kullanarak yanıtlayın: