Bir kurumun ağını nasıl kurar, korur ve test ederiz?

BLP 1003 — Bilgisayar Ağları · 12. hafta · Uygulama 12.3

Öğr. Gör. Oktay Cesur

2026-11-09

Hedef: internete çıkış serbest, muhasebe sunucusu korunmuş

Muhasebe, insan kaynakları ve misafir WLAN’ı farklı alt ağlarda.

  • Üçü de dış test sunucusuna erişebilmeli
  • Muhasebe sunucusuna yalnız muhasebe ağı erişebilmeli

Bu hedefi Packet Tracer üzerinde PAT ve ACL ile gerçekleştirip ölçülebilir testlerle doğrulayacağız.

Çalışma akışı

Aşama Çıktı
1. Başlangıç koşullarının doğrulanması Adresler, gateway’ler, iç erişim ve eksik olanlar kayda geçer
2. PAT İç istemciler dış sunucuya ulaşır; kayıt satırı okunur
3. ACL Muhasebe sunucusu İK ve misafire kapanır, dış sunucu erişimi açık kalır
4. WLAN ve uçtan uca test Kablolu ve kablosuz istemciler tabloya uygun sonuç verir
5. Arıza analizi Bir PAT hatası bulunur, düzeltilir, tekrar test edilir
6. Kanıt kaydı Beklenen/gözlenen tablosu tamamlanır

Başlangıç koşulları

Bu çalışma, aşağıdaki koşulları sağlayan bir ağ varsayar. Koşullar sağlanmıyorsa önce onlar kurulmalıdır.

Kurum ağının başlangıç topolojisi: dış sunucu, ISS router’ı, kurum router’ı, ana switch ve üç VLAN

Ana switch’in kurum router’ına bakan portu trunk’tır. Kurum router’ında GigabitEthernet0/0 IP taşımaz. VLAN 10, 20 ve 30 etiketleri g0/0.10, g0/0.20 ve g0/0.30 alt arayüzlerindedir.

  • Switch: VLAN 10, 20 ve 30 tanımlı; muhasebe PC ve sunucusu VLAN 10, İK PC VLAN 20, AP VLAN 30 erişim portlarında
  • Router: alt arayüzler 802.1Q etiketli ve adres planındaki IP’lerle yapılandırılmış; g0/1 adresi tanımlı; varsayılan rota, NAT ve ACL yok
  • ISS router’ı: yalnız iki doğrudan bağlı ağı bilir
  • Misafir WLAN: g0/0.30 üzerinde 10.20.2.100–.149 DHCP havuzu, AP’de Kurum-Misafir SSID’i ve WPA2-PSK
  • İki sunucuda HTTP açık; sayfa gövdeleri MUHASEBE-SUNUCU ve DIS-SUNUCU
  • Dış sunucu, simülasyondaki interneti temsil eder; 198.51.100.0/24 ve 203.0.113.0/24 dokümantasyon blokları olduğundan gerçek internet adresi değildir

Adres planı

Öğe Adres / prefix Gateway
Muhasebe PC 10.20.0.10/24 10.20.0.1
Muhasebe sunucusu 10.20.0.50/24 10.20.0.1
İK PC 10.20.1.10/24 10.20.1.1
Misafir istemci DHCP: 10.20.2.100 – 10.20.2.149 aralığı 10.20.2.1
AP (VLAN 30 erişim portu) Bu plan AP’ye IP yazmaz; yönetim adresi ayrı bir sorudur ve verilecekse DHCP .100–.149 aralığının dışında olmalıdır —
Kurum router’ı g0/0.10 / .20 / .30 10.20.0.1/24 / 10.20.1.1/24 / 10.20.2.1/24 —
Kurum router’ı g0/1 198.51.100.7/24 Komşu: 198.51.100.1
ISS router’ı (kurum tarafı) 198.51.100.1/24 —
ISS router’ı (sunucu tarafı) 203.0.113.1/24 —
Dış test sunucusu 203.0.113.80/24 203.0.113.1

SSID: Kurum-Misafir · WPA2 test parolası: MisafirLab-2026!

Hazır olanlar ve sizin ekleyecekleriniz

Başlangıç koşulu (var sayılır) Siz ekleyeceksiniz
Switch VLAN 10/20/30, port ve trunk ayarları Kurum router’ında ip nat inside / ip nat outside
Router alt arayüzleri ve IP’leri, g0/1 adresi Standart ACL NAT-KAYNAK ve overload kuralı
Misafir DHCP, AP, SSID ve WPA2 Kurum router’ında varsayılan rota
ISS router’ı ve dış sunucu arayüzleri IK-GIRIS ve MISAFIR-GIRIS ACL’leri ve arayüze bağlama
Her iki sunucuda HTTP açık. Muhasebe gövdesi MUHASEBE-SUNUCU, dış sunucu gövdesi DIS-SUNUCU Doğrulama tablosu ve arıza düzeltmesi

ISS router’ı yalnız doğrudan bağlı iki ağı bilir; 10.20.0.0/16 gibi özel ağlar için rotası yoktur.

Aşama 1 — başlamadan önce doğrulayın

Test Beklenen Gözlenen
Her istemcide ipconfig: IP, maske, gateway plana uygun Plana uygun
Misafir istemci Kurum-Misafir SSID’ine WPA2 parolasıyla bağlanır 10.20.2.100–.149 arası adres
Her istemci kendi gateway’ine ping Yanıt var
Muhasebe PC’si: http://10.20.0.50 Sayfa açılır; gövde MUHASEBE-SUNUCU
İK PC’si: http://10.20.0.50 Sayfa açılır; gövde MUHASEBE-SUNUCU (ACL yok)
Kurum router’ından ping 198.51.100.1 Yanıt var
Kurum router’ından ping 203.0.113.80 Yanıt yok. Bu hedefe rota yok
Herhangi bir iç istemciden http://203.0.113.80 Sayfa açılmaz. Rota yok; paket dışarı çıkmaz
show ip route 10.20.0.0/24, 10.20.1.0/24, 10.20.2.0/24 ve 198.51.100.0/24 bağlı. Varsayılan rota yok. Arayüz /32 yerel satırı görülebilir

Sonuç beklenenden farklıysa PAT ve ACL aşamalarına geçmeyin; farkı yazıp eğitmene bildirin.

Aşama 1 — tahminlerinizi yazın

Yapılandırmadan önce cevaplayın:

  1. Varsayılan rota eklenince, PAT yokken 10.20.0.10 dış sunucuya paket gönderirse yanıt gelir mi? Neden?
  2. PAT eklendikten sonra 10.20.0.10 ile 10.20.1.10 aynı kaynak portundan aynı dış sunucuya bağlanırsa dış sunucu ikisini nasıl ayırır?
  3. Hangi kaynakların 10.20.0.50 adresine ulaşması beklenir?

Aşama 2 — önce varsayılan rota, sonra deneme

Genel yapılandırma kipinde, kurum router’ında:

enable
configure terminal
ip route 0.0.0.0 0.0.0.0 198.51.100.1
end

Kurum router’ında ping 203.0.113.80 deneyin.

Beklenen: yanıt var. Kaynak, router’ın 198.51.100.7 adresidir. ISS bu ağı bağlı yol olarak bilir. Bu yanıt NAT kullanmaz.

Muhasebe PC’sinden http://203.0.113.80 açın.

Beklenen: sayfa açılmaz. Paket dışarı çıkar. Kaynak 10.20.0.10 kaldığı için yanıt dönmez.

Aşama 2 — PAT yapılandırması

configure terminal
interface GigabitEthernet0/0.10
 ip nat inside
 exit
interface GigabitEthernet0/0.20
 ip nat inside
 exit
interface GigabitEthernet0/0.30
 ip nat inside
 exit
interface GigabitEthernet0/1
 ip nat outside
 exit
ip access-list standard NAT-KAYNAK
 permit 10.20.0.0 0.0.0.255
 permit 10.20.1.0 0.0.0.255
 permit 10.20.2.0 0.0.0.255
 exit
ip nat inside source list NAT-KAYNAK interface GigabitEthernet0/1 overload
end
  • inside / outside: hangi arayüz iç, hangisi dış taraf
  • NAT-KAYNAK: çevrilecek kaynakların listesi; paket filtrelemez, listede olmayan kaynak yalnız çevrilmez
  • overload: g0/1 adresini birden fazla bağlantı paylaşır
  • 0.0.0.255: /24’ün joker maske karşılığı; son sekizli serbest

Aşama 2 — PAT’ı sınayın

  1. Muhasebe PC’sinden http://203.0.113.80
  2. İK PC’sinden http://203.0.113.80
  3. Hemen ardından router’da:
show ip nat translations
show ip nat statistics

Kayıtlar zaman aşımıyla silinir; trafik üretip hemen bakın.

Çıktıdaki bir TCP satırı nasıl okunur?

Temsili bir satır (sizin çıktınızdaki değerler farklı olabilir):

Pro  Inside global         Inside local        Outside local       Outside global
tcp  198.51.100.7:40001    10.20.1.10:51000    203.0.113.80:80     203.0.113.80:80
12.1’deki PAT tablosu Çıktı alanı Temsili değer
İç kaynak Inside local 10.20.1.10:51000
Dışarıdan görünen kaynak Inside global 198.51.100.7:40001
Hedef (sunucuya giden) Outside local / Outside global 203.0.113.80:80

Yanıt 198.51.100.7:40001 hedefiyle geldiğinde router aynı satırı kullanır ve paketi 10.20.1.10:51000 adresine çevirir.

Aşama 2 — kendi satırınızı okuyun

Gözleminizdeki bir TCP satırı için dört alanı yazın:

İstemci Inside local Inside global Outside local / global
Muhasebe PC
İK PC

Bu iki bağlantının dış IP’si ortak mı? Dış portları aynı mı? Sunucudan gelen iki yanıtı router nasıl ayırır?

Aşama 3 — ACL: hangi arayüze, hangi yöne?

Kaynak Liste Bağlanacağı yer
İK ağı IK-GIRIS g0/0.20, giriş (in)
Misafir ağı MISAFIR-GIRIS g0/0.30, giriş (in)

Her listede iki kural: muhasebe sunucusuna giden IP trafiğini engelle, diğer IP trafiğine izin ver.

Aşama 3 — ACL komutları

configure terminal
ip access-list extended IK-GIRIS
 deny ip 10.20.1.0 0.0.0.255 host 10.20.0.50
 permit ip any any
 exit
ip access-list extended MISAFIR-GIRIS
 deny ip 10.20.2.0 0.0.0.255 host 10.20.0.50
 permit ip any any
 exit
interface GigabitEthernet0/0.20
 ip access-group IK-GIRIS in
 exit
interface GigabitEthernet0/0.30
 ip access-group MISAFIR-GIRIS in
 exit
end
  • 0.0.0.255: /24’ün joker maske karşılığı; son sekizli serbest
  • host 10.20.0.50: tek adres
  • Satır sırası: karar (deny/permit) · protokol (ip) · kaynak (ağ + joker maske) · hedef (host adres veya any)
  • NAT ile ACL işlem sırası genellenmez; bu örnek yalnız giriş (in) yönünde bağlanan bu listeler için geçerlidir

Kontrol: show access-lists · show ip interface GigabitEthernet0/0.20

Aşama 4 — WLAN ve uçtan uca test

  1. Misafir istemci Kurum-Misafir ağına bağlı mı, 10.20.2.100–.149 arasında adres almış mı, gateway 10.20.2.1 mi?
  2. Üç kaynaktan iki hedefe, hem ping hem HTTP testi yapın
  3. Her sonucu kanıt tablosuna yazın

WPA2, misafir istemci ile AP arasındaki radyo bağlantısını korur. Sunucularda HTTP açıktır; HTTP içeriği AP’den sonra WPA koruması olmadan taşınır.

Aşama 5 — arıza: misafir NAT izin satırı kaldırılıyor

Çalışan yapılandırmanın bir kopyasında:

configure terminal
ip access-list standard NAT-KAYNAK
 no permit 10.20.2.0 0.0.0.255
 end
clear ip nat translation *

Sonra misafir istemciden http://203.0.113.80 ve İK PC’sinden aynı adresi deneyin.

Tahmin: hangi istemcinin erişimi bozulur? Neden?

Aşama 5 — sorunu bu sırayla arayın

  1. İstemci: IP, maske, gateway ve bağlantı doğru mu?
  2. Rota: show ip route — hedefe ve dönüşe giden yol var mı?
  3. NAT kaydı: show ip nat translations — misafir kaynağı için yeni satır oluşuyor mu?
  4. ACL: show access-lists — beklenmedik bir engel eşleşiyor mu?

Her adımda gidiş ve dönüş ayrı sorulur.

Her adımda baktığınız çıktıyı ve gözleminizi arıza kaydına yazın.

Aşama 6 — kanıt tablosu

Kaynak → hedef ICMP beklenen ICMP gözlenen HTTP beklenen HTTP gözlenen İlgili kural / eşleme
Muhasebe → 10.20.0.50 İzin İzin Aynı LAN; ACL yok
İK → 10.20.0.50 Engel Engel
Misafir → 10.20.0.50 Engel Engel
Muhasebe → 203.0.113.80 İzin İzin
İK → 203.0.113.80 İzin İzin
Misafir → 203.0.113.80 İzin İzin

Teslim: ne yazılacak?

  1. Tamamlanmış kanıt tablosu
  2. Dış erişime ait bir PAT satırı: dört alan ve yanıtın nasıl döndüğü
  3. Engellenen sunucu erişimine ait bir ACL eşleşmesi: hangi liste, hangi satır, hangi arayüz/yön
  4. Arıza kaydı: kaynak, hedef, hizmet, hatalı alan, düzeltme, tekrar test sonucu
  5. Aşama 1’deki doğrulama farkları (varsa)
  6. Kendi çalışma dosyanız