Birinci ve İkinci Normal Form

BLP 1005 — Veritabanı Yönetim Sistemleri

Öğr. Gör. Oktay Cesur

2026-10-20

Bir hücreye iki ders yazarsak

ogrenci_numarasi ad_soyad telefon ders_kodu basari_notu
101 Ahmet Yılmaz 05554445566 BLP1005, MAT1002 85, 70
102 Ayşe Kaya 05556667788 BLP1005 90
103 Mehmet Çelik 05558889900 BLP1005 65

MAT1002’yi alanları bulalım. Ahmet’in MAT1002 notunu 75 yapalım.

Atomik hücre: Tek değer taşıyan, bölünemeyen hücre. Hücrenin tamamı, aradığımız ya da değiştirdiğimiz birimdir.

Birinci normal form (1NF): Her hücresi tek değer taşıyan ve aynı türden bilgi için tekrarlayan sütunlar içermeyen tablo.

ad_soyad iki sözcük içerir ama bu derste ayrı aranmaz, tek hücrede kalabilir.

Sütunlara bölmek çözüm değil

ogrenci_numarasi ders_1 basari_notu_1 ders_2 basari_notu_2
101 BLP1005 85 MAT1002 70
102 BLP1005 90
103 BLP1005 65

Üçüncü dersi alan öğrenci çıkarsa?

Tekrarlayan sütun grubu: Aynı türden bilginin birden çok sütuna dağılması. 1NF’de bulunamaz.

Satırlara açmak

ogrenci_numarasi ad_soyad telefon ders_kodu basari_notu
101 Ahmet Yılmaz 05554445566 BLP1005 85
101 Ahmet Yılmaz 05554445566 MAT1002 70
102 Ayşe Kaya 05556667788 BLP1005 90
103 Mehmet Çelik 05558889900 BLP1005 65

Her satır tek bir öğrenci–ders çiftini anlatır. Anahtar: (ogrenci_numarasi, ders_kodu).

Birinci normal form yetmiyor

Tablo 1NF’de. Ama kayıt defterinin arızaları gitmedi:

  • Ahmet’in telefonu hâlâ iki satırda yazılı.
  • PRG1004 hâlâ öğrenci olmadan deftere girmiyor.
  • MAT1002’nin tek kaydı silinirse dersin bilgisi de gidiyor.

Telefonu belirlemek için anahtarın hepsi mi gerekir?

Bilgi anahtarın neresine bağlı? İkinci normal form

Bileşik anahtar bileşenleri ile anahtar dışı sütunlar arasındaki bağımlılık şeması: ogrenci_numarasi ad_soyad ve telefon’u, ders_kodu ise ders_adi, ogretim_uyesi_no, ogretim_uyesi_adi ve ogretim_uyesi_bolumu’nu tek başına belirleyerek kısmi bağımlılık oluştururken; basari_notu ancak ogrenci_numarasi ve ders_kodu bileşiminin tamamına tam bağımlıdır.

Kısmi bağımlılık: Anahtar dışı bir sütunun bileşik anahtarın yalnız bir parçasına bağlı olması.

İkinci normal form (2NF): 1NF’de olan ve hiçbir anahtar dışı sütunu kısmi bağımlı olmayan tablo.

Bu tablo 2NF değil.

Tek aday anahtar tek sütunluysa bölünemez; 1NF’deki tablo kendiliğinden 2NF’dedir.

Kısmi bağımlı sütunları taşımak

Ayrıştırma: Bir tabloyu parçalara bölme.

ogrenci — Anahtar: ogrenci_numarasi

ogrenci_numarasi ad_soyad telefon
101 Ahmet Yılmaz 05554445566
102 Ayşe Kaya 05556667788
103 Mehmet Çelik 05558889900

kayit — Anahtar: (ogrenci_numarasi, ders_kodu)

ogrenci_numarasi ders_kodu basari_notu
101 BLP1005 85
101 MAT1002 70
102 BLP1005 90
103 BLP1005 65

Ders tablosu: yeni ders öğrencisiz de girer

ders — Anahtar: ders_kodu

ders_kodu ders_adi ogretim_uyesi_no ogretim_uyesi_adi ogretim_uyesi_bolumu
BLP1005 Veritabanı Sistemleri 501 Dr. Can Aksoy Bilgisayar Programcılığı
MAT1002 Matematik II 502 Doç. Elif Demir Temel Bilimler
PRG1004 Görsel Programlama 501 Dr. Can Aksoy Bilgisayar Programcılığı

Üç tablo da 2NF’de.

Üç işlemi yeni tablolarda deneyelim

  • Telefon değişirse: ogrenci tablosunda 101’in tek satırını değiştirmek yeter. Çelişecek ikinci kopya yok.
  • PRG1004 eklenirse: ders tablosuna girer; öğrenci gerekmez.
  • Ahmet MAT1002’den çekilirse: kayit’ten (101, MAT1002) silinir; ders ders tablosunda kalır.

Hâlâ tekrar eden bir şey var mı?

ders tablosunda Dr. Can Aksoy’un adı ve bölümü iki satırda yazılı.

Karar soruları

  1. Hücrede 05551112233, 05554445566 iki telefon yazılıysa hangi iş zorlaşır?
  2. Anahtarı tek sütunlu bir tablo hiç kısmi bağımlılık taşıyabilir mi?
  3. ders tablosunda öğretim üyesinin bölümü değişirse kaç satır güncellenir?

Bu nottan kalanlar

  • 1NF: Her hücre tek değer taşır, tekrarlayan sütun grubu yoktur.
  • Kısmi bağımlılık: Anahtar dışı sütun, bileşik anahtarın yalnız bir parçasına bağlıdır.
  • 2NF: 1NF + kısmi bağımlılık yok. Kısmi bağımlı sütunlar, bağlı oldukları parçayla yeni bir tabloya taşınır.
  • Ayrıştırınca bağı taşıyan sütunlar (yabancı anahtarlar) kalır.

Öğretim üyesinin adı ve bölümü ders tablosunda neden hâlâ tekrar ediyor?