Anahtar tek sütunlu: ders_kodu. Tablo 2NF’de. Yine de Dr. Can Aksoy iki satırda.
Bağımlılık bir zincir kuruyor
Geçişli bağımlılık: Bir anahtar dışı sütunun anahtara aracı bir anahtar dışı sütun üzerinden de bağlı olması.
Ders kodunun öğretim üyesi numarasını, numaranın da ad ve bölüm sütunlarını belirlediğini ve B-C tekrarını gösteren geçişli bağımlılık zinciri
Güncelleme: Aksoy’un bölümü değişirse BLP1005 ve PRG1004 satırlarının ikisi de değişmeli.
Ekleme: Henüz ders vermeyen 503 numaralı öğretim üyesi tabloya giremez; ders kodu boş bırakılamaz.
Silme: MAT1002 kapanıp satırı silinirse Doç. Elif Demir’in adı ve bölümü de gider.
Zinciri ayırmak
ogretim_uyesi — Anahtar: ogretim_uyesi_no
ogretim_uyesi_no
ogretim_uyesi_adi
ogretim_uyesi_bolumu
501
Dr. Can Aksoy
Bilgisayar Programcılığı
502
Doç. Elif Demir
Temel Bilimler
ders — Anahtar: ders_kodu · Yabancı anahtar: ogretim_uyesi_no
ders_kodu
ders_adi
ogretim_uyesi_no
BLP1005
Veritabanı Sistemleri
501
MAT1002
Matematik II
502
PRG1004
Görsel Programlama
501
Üçüncü normal form (3NF): 2NF’de olan ve anahtar dışı sütunlarında geçişli bağımlılık bulunmayan tablo. Her anahtar dışı sütun anahtara doğrudan bağlıdır.
Bu derste tek aday anahtarlı tablolarla çalışıyoruz.
Yabancı anahtar zincir demek değildir
ders tablosunda ogretim_uyesi_no hem anahtar dışı hem yabancı anahtar.
Aksoy hem Veritabanı Sistemleri’ni hem Görsel Programlama’yı yürütüyor: aynı numaranın karşısında iki ders adı var.
Yabancı anahtar iki tabloyu bağlar. Zincir ise bir tablonun içinde, anahtar dışı sütunların birbirini belirlemesidir.
Dört tablo ve üç yabancı anahtar
Kayıt tablosundan öğrenci ve ders tablolarına, ders tablosundan öğretim üyesi tablosuna uzanan üç yabancı anahtar bağlantısı
Her yabancı anahtarın karşılığının bulunması referans bütünlüğünü korur.
Dört tabloya karar verelim
Tablo
Anahtar
Anahtar dışı sütunlar
Karar
ogrenci
ogrenci_numarasi
ad_soyad, telefon
Ad ile telefon birbirini belirlemiyor.
ogretim_uyesi
ogretim_uyesi_no
adı, bölümü
Ad ile bölüm birbirini belirlemiyor.
ders
ders_kodu
ders_adi, ogretim_uyesi_no
Ders adı ile numara birbirini belirlemiyor.
kayit
(ogrenci_numarasi, ders_kodu)
basari_notu
Tek sütun, anahtarın tamamına bağlı.
Sıra: anahtar nedir → bir parçasına bağlı var mı (2NF) → birbirini belirliyorlar mı (3NF).
Bir kayıt satırını geri kuralım
kayit: (101, BLP1005, 85)
101 → ogrenci’de ara → Ahmet Yılmaz, 05554445566
BLP1005 → ders’te ara → Veritabanı Sistemleri, 501
501 → ogretim_uyesi’nde ara → Dr. Can Aksoy, Bilgisayar Programcılığı
101 | Ahmet Yılmaz | 05554445566 | BLP1005 | Veritabanı Sistemleri | 501 | Dr. Can Aksoy | Bilgisayar Programcılığı | 85
Başlangıç defterinin ilk satırının aynısı.
Dört kayıt satırının hepsi geri geliyor
ogrenci_numarasi
ad_soyad
ders_kodu
ders_adi
ogretim_uyesi_adi
basari_notu
101
Ahmet Yılmaz
BLP1005
Veritabanı Sistemleri
Dr. Can Aksoy
85
101
Ahmet Yılmaz
MAT1002
Matematik II
Doç. Elif Demir
70
102
Ayşe Kaya
BLP1005
Veritabanı Sistemleri
Dr. Can Aksoy
90
103
Mehmet Çelik
BLP1005
Veritabanı Sistemleri
Dr. Can Aksoy
65
PRG1004 bu listede yok: hiçbir öğrenci o dersi almadı, başlangıç tablosunda da satırı yoktu.
Her aramada aradığımız değer, karşı tablonun birincil anahtarıydı.
Birincil anahtar tekildir: her değer en çok bir satırda bulunur.
Her yabancı anahtarın hedef değeri tabloda bulunur.
Dört kayit satırı, dört satır verdi.
Bağ sütunu unutulursa
ders tablosunu bölerken ogretim_uyesi_no sütununu bırakmayı unuttuk:
ders_kodu
ders_adi
BLP1005
Veritabanı Sistemleri
MAT1002
Matematik II
PRG1004
Görsel Programlama
BLP1005’i 501 mi veriyor, 502 mi?
Hiçbir tabloda yazmıyor. Bölmeden önce yazan bilgi, bölme sırasında kayboldu.
Kayıpsız ayrıştırma: Parçalara ayrılan tabloların anahtar sütunlar üzerinden eşlenince başlangıç tablosunun her satırını eksiksiz geri verdiği ve fazladan satır üretmediği ayrıştırma.
Normalizasyon yalnız bölmek değildir: yabancı anahtarlar da bölmenin parçasıdır.
Karar soruları
ogretim_uyesi tablosuna bolum_baskani sütunu eklenip her bölümün tek başkanı varsa tablo hâlâ 3NF’de mi?
kayit tablosunda ders_kodu yabancı anahtarını silseydik hangi bilgi kaybolurdu?
Eşlemeyi telefon sütunu üzerinden yapsaydık ne olabilirdi?
Bu nottan kalanlar
Geçişli bağımlılık: A → B ve B → C ise C, A’ya B üzerinden bağlıdır. Zinciri ayırmak için aracı sütun taşınan tabloda anahtar olur, eskisinde yabancı anahtar kalır.
3NF: her anahtar dışı sütun anahtara doğrudan bağlıdır. Yabancı anahtar zincir demek değildir.
Kayıpsız ayrıştırma: anahtar bağlarıyla her satır eksiksiz ve fazlasız geri kurulur; bağ sütunu unutulursa bilgi kaybolur.