PSİ 303 — Davranışsal İstatistik için Yazılım Uygulamaları
2026-10-19
Sekiz öğrenci, sınavdan önce dört haftalık gevşeme eğitimine katılıyor. Kaygı puanları eğitimden önce ve sonra ölçülüyor.
| Öğrenci | Önce | Sonra |
|---|---|---|
| K1 | 38 | 33 |
| K2 | 22 | 20 |
| K3 | 35 | 31 |
| K4 | 30 | 29 |
| K5 | 25 | 20 |
| K6 | 33 | 30 |
| K7 | 27 | 25 |
| K8 | 40 | 36 |
| M | 31,25 | 28,00 |
Okuma: “Öğrencilerin başlangıç kaygı düzeyleri birbirinden çok farklı; ama sekizinin de puanı düşmüş ve düşüşler birbirine yakın (1 ile 5 puan arası).”
Eşleşmiş (bağımlı) ölçümler: Bir gruptaki her değerin öteki gruptaki belirli bir değerle eşleştiği ölçümler.
| Öğrenci | Önce | Sonra | Fark (Önce − Sonra) |
|---|---|---|---|
| K1 | 38 | 33 | 5 |
| K2 | 22 | 20 | 2 |
| K3 | 35 | 31 | 4 |
| K4 | 30 | 29 | 1 |
| K5 | 25 | 20 | 5 |
| K6 | 33 | 30 | 3 |
| K7 | 27 | 25 | 2 |
| K8 | 40 | 36 | 4 |
Farkların ortalaması 3,25, standart sapması 1,49
Yön, farkın alındığı sıradan okunur: Önce − Sonra → düşüş pozitif görünür.
H0: fark ortalaması = 0 (eğitim kaygıyı değiştirmiyor)
\[ SH_{\text{fark}} \approx 0{,}526 \text{ (yazılım çıktısı)} \qquad t = \frac{3{,}25}{0{,}526} \approx 6{,}18 \]
t(7) = 6,18, p < 0,001
Eşleştirilmiş t-testi = fark puanları üzerinde, referans değeri 0 olan tek örneklem t-testi.
Aynı sekiz kişinin puanlarını iki ayrı grupmuş gibi bağımsız t-testiyle karşılaştıralım. Sonuç nasıl değişir?
| Test | Fark | SH | t | sd | p |
|---|---|---|---|---|---|
| Eşleştirilmiş | 3,25 | 0,526 | 6,18 | 7 | < 0,001 |
| Bağımsız (yanlış) | 3,25 | 3,06 | 1,06 | 14 | 0,306 |
Aynı fark, bir testte açıkça anlamlı, ötekinde hiç anlamlı değil. Değişen paydadır: 3,25 / 0,526 ile 3,25 / 3,06.
Psikolojide kişiler arası farklar (zekâ, kişilik, başlangıç düzeyi) genellikle büyüktür; eşleştirme bu farkları hesaptan çıkarır.
Avantaj bir koşula bağlı: kişilerin iki ölçümdeki sıralaması büyük ölçüde korunmalı. Bunu tek sayıyla özetleyen r, iki ölçümün birlikte değişme derecesini −1 ile 1 arasında gösterir; burada r ≈ 0,97. Ölçümler ilişkisizse (r ≈ 0) eşleştirme avantaj sağlamaz; sıralama tersine dönerse zarar bile verebilir.
Etki büyüklüğü:
\[ d = \frac{\text{farkların ortalaması}}{\text{farkların SD'si}} = \frac{3{,}25}{1{,}49} \approx 2{,}18 \]
d ≈ 2,2: ortalama düşüş, düşüşlerin yayılımının yaklaşık 2,2 katı. Eşleşmiş d, bağımsız gruplardaki d ile doğrudan karşılaştırılmaz.
T-Tests → Paired Samples T-Test
kaygi_once ↔︎ kaygi_sonra (geniş biçim)Görsel yer tutucu: Eşleştirilmiş test çıktısı
Tür: ekran görüntüsü · Gösterdiği: jamovi Paired Samples T-Test çıktısı: test tablosu (t, df, p, ortalama fark, Cohen’s d, güven aralığı), iki ölçümün betimsel istatistikleri ve normallik kontrolü · Öğrencinin görmesi gereken: Değişkenlerin çift olarak eşleştirildiği ve normallik kontrolünün farklar üzerinde yapıldığı.
Gevşeme eğitimi sonrasında öğrencilerin kaygı puanları (M = 28,00, SD = 5,86), eğitim öncesine göre (M = 31,25, SD = 6,36) anlamlı olarak düşüktü, t(7) = 6,18, p < 0,001, d = 2,18. Önce − sonra ortalama farkı 3,25 puandı; bu fark için %95 GA [2,01; 4,49] puan. Kontrol grubu bulunmadığından düşüş eğitime bağlanamaz.
Aralık 0’ı içermez; sıfır fark hipotezinin reddiyle uyumludur.
Sıradaki konu: İkiden fazla grup olunca ne yapacağız?