Bileşik Klasik Sistemler

QBronze — S04

Öğr. Gör. Oktay Cesur

2026-01-01

Geçen Konudan Köprü

  • Tek bir probabilistic bit: \([p_0, p_1]\) sütun vektörü
  • Operatör: stochastic matrix, \(v' = Av\)
  • Şimdi: iki bit bir arada — durum uzayı nasıl genişliyor?

İki Bitin Ortak Durum Uzayı

İki bit birleşince dört temel durum var:

\[ 00, \quad 01, \quad 10, \quad 11 \]

  • İlk sembol: birinci bitin durumu
  • İkinci sembol: ikinci bitin durumu

Deterministik bileşik durumlar: \([1,0,0,0]\), \([0,1,0,0]\), \([0,0,1,0]\), \([0,0,0,1]\)

Note

Tablo eklenecek: iki bitin tüm kombinasyonları ve vektör karşılıkları.

Tensor Çarpımı — Bağımsız Sistemlerin Birleşimi

İki bağımsız bitten bileşik durum:

\[ \begin{bmatrix}p_0\\p_1\end{bmatrix} \otimes \begin{bmatrix}q_0\\q_1\end{bmatrix} = \begin{bmatrix}p_0 q_0\\p_0 q_1\\p_1 q_0\\p_1 q_1\end{bmatrix} \]

Örnek: Bit-1’de \([0.2, 0.8]\), Bit-2’de \([0.6, 0.4]\):

\[ \begin{bmatrix}0.2\\0.8\end{bmatrix} \otimes \begin{bmatrix}0.6\\0.4\end{bmatrix} = \begin{bmatrix}0.12\\0.08\\0.48\\0.32\end{bmatrix} \]

Bağımsız vs. Korelasyonlu Durum

Bağımsız: Aşağıdaki vektörün tensor çarpımı olarak yazılabilen durum:

\[ v = u_1 \otimes u_2 \]

Korelasyonlu: Tensor çarpımı olarak yazılamayan durum:

\[ \begin{bmatrix}0.5\\0\\0\\0.5\end{bmatrix} \neq u_1 \otimes u_2 \quad \text{hiçbir } u_1, u_2 \text{ için} \]

Tek Bir Bite Operatör — Bileşik Sistemde

Bileşik bir sistemde yalnızca birinci bite NOT uygulamak:

\[ NOT \otimes I = \begin{bmatrix}0&1\\1&0\end{bmatrix} \otimes \begin{bmatrix}1&0\\0&1\end{bmatrix} = \begin{bmatrix}0&0&1&0\\0&0&0&1\\1&0&0&0\\0&1&0&0\end{bmatrix} \]

  • Tek bitin operatörü → bileşik sistemde daha büyük bir matris

CNOT — Klasik Koşullu NOT

Klasik CNOT (Controlled-NOT): - Kontrol bit değişmez - Hedef bit: kontrol=1 ise NOT, kontrol=0 ise Identity

\[ CNOT = \begin{bmatrix} 1&0&0&0\\ 0&1&0&0\\ 0&0&0&1\\ 0&0&1&0 \end{bmatrix} \]

Note

Tablo eklenecek: CNOT’un dört temel durum üzerindeki etkisi (00→00, 01→01, 10→11, 11→10).

Özet

  1. İki bit → dört durum, tensor çarpımıyla birleştirilen sütun vektörü
  2. Bağımsız durum: iki bitin tensor çarpımı olarak yazılabilir
  3. Korelasyonlu durum: tensor çarpımı olarak yazılamaz
  4. Tek bite operatör → tensor çarpımıyla büyük sisteme yükseltilir
  5. CNOT klasik düzeyde koşullu tersinir operatöre örnek

Sonraki konu: foton deneyleri ve klasik modelin sınırları.